Code - 1290
كسوندى ( مخزن )
Cassia occidentalis L .
گياهى است علفى ، يك ساله به بلندى 5 ، 1 - 5 ، 0 متر ، داراى شاخههاى باريك و بنفش رنگ از خانواده
Caesalpiniaceae
، برگ از 4 تا 12 جفت برگچههاى بيضوى نوك باريك تشكيل شده ، گل زردرنگ و ميوه به شكل غلاف باريك ، دراز محتوى 30 - 20 دانه سبزرنگ است .
گياه در جنوب هند ، هيماليا ، برمه ، سيلان ، بنگال ، شرق پاكستان ، كراچى و طبق نوشته فلور ايران در بلوچستان رويش دارد در ليبى كشت مىشود و آن را سنا و سناى مكى مىنامند .
تاريخچه :
در هند و پاكستان گياه را كسوندى
Kasondi
مىنامند و سابقه مصرف طولانى در آنجا دارد . قديمىترين كتاب فارسى كه شرح آن آمده است مخزن الادويه مىباشد . صاحب مخزن مىنويسد كسوندى لغت هندى است و آن نباتى است هندى به اندازه قامت انسان ، شاخههاى آن زياد ، بنفش رنگ ، برگ آن شبيه به سناى مكى و شنبليله گل آن زردرنگ و طبيعت آن گرم و خشك است پادزهر سموم خوراكى و متعادلكننده خلطهاى فاسد مىباشد در سرفه سودمند است و سرفه چهارپايآن را با آن درمان مىكنند و اگر ريشه آن را با چند دانه فلفل سياه سائيده و به صورت پودر به مارگزيده بهدهند شفا يابد و ضماد ريشه آن در اكزما سودمند است 1 * .
تركيبات شيميائى :
برگها داراى
Carbartin
و ماده رنگى و دانهها داراى
Achrosine
، كريزاروبين ، امودين ، توكسالبومين
Toxalbumine
، گلوكوسنين
Glucosenin
، ماده رنگى ، قند صمغ ، نشاسته ، موسيلاژ و سلولز ، مواد معدنى نظير سولفات و فسفات كلسيم ، سولفات منيزيم ، كلرور سديم ، آهن ، سيليس ، تانيك اسيد ، كريزوفانيك اسيد ، ماليك اسيد و حدود 5 ، 2 درصد روغن دارد . ريشه گياه داراى اكسىميتيل آنتراكينون ،
Physicon
، امودين ، يك ماده تلخ غيرآلكالوئيدى و رزين مىباشد .
قسمتهاى مورد استفاده دانه ، برگ و ريشه گياه مىباشد .
در هند ، پاكستان ، چين و ژاپن از برگ گياه در سرفه ، سكسكه ، آسم ، درد گلو ، درد دندان ، تب نوبه به جاى كنين ، لكوره و هريس استفاده مىشود و در افريقا برگ گياه در يرقان و آسم مصرف سنتى دارد .
جوشانده دانه در سرفه ، سياهسرفه ، درد معده ، اسهال و بهعنوان تببر كاربرد دارد .
از جوشانده ريشه بهعنوان ضد نفخ ، مسكن و ضد گزيدگى حشرات استفاده مىشود .