soleil
، نقطه قهوهاىرنگ روى پوست ، ناشى از تجمع ملانين كه در اثر تحريككنندگى اشعه آفتاب ايجاد مىگردد ] و برص و خونمردگى زير جلد است . . . ( تحفه 188 ) . كندس الدواب عود العطاس است ( تحفه 226 ) . صاحب مخزن ذيل ماده عود العطاس همين مطالب را تكرار مىنمايد ( مخزن ص 406 ) .
بطارميقى ، عود العطاس ، سعوط ، معطس ( معجم العلوم الطبيه 14 ) ، سعوط ، بقله العطاس ( معجم المصور 13 ) .
با توجه به يكسان بودن مطالب كتابهاى دياسقوريدوس ، حاوى رازى ، تحفه و مخزن تحت عناوين فطرميكى ، بطارميقى ، عود العطاس و مترادف بودن اين اسامى با سعوط و بقله العطاس كه اسامى امروزى گياه است و مشابهت نام يونانى و لاتينى
Ptarmica
با بطارميقى ( پ در عربى به ب تبديل شده است ) و بالاخره شرح شكل ظاهرى و اثرات درمانى گياه نام علمى گياه
Achillea Petarmica L
مىباشد .
Code - 104
بومادران يا قيصوم انثى
Achillea santolina L
قديمترين كتابى كه نام بوىمادران در آن آمده است هدايه المتعلمين است . اخوينى در باب اختناق رحم [ هيسترى
Hysteria
] 1 * مىنويسد : " بدين آب اندر نشيند نيز ، سنبل ، سليخه ، بوى مادران و بابونه و اكليل الملك و مرزنگوش و ايرسا و قنطوريون اين داروها را بجوشانند و بدين آب اندر نشيند ( هدايه 543 ) .
همچنين در باب رياح الافرسه [ كوزپشتى يا گوژپشتى
Hump - bached Hyphosis
] از آن نام برده است ( هدايه 578 - 577 ) .
بهطور كلى منظور از بومادران در كليه تأليفات مربوط به قرن سوم هجرى تا دوران قاجاريه نام فارسى گياهى بوده است كه به عربى آن را قيصوم و به زبان هندى آن را برنجاسف ناميدهاند . چه صاحب مخزن مىنويسد : " بومادران نام فارسى قيصوم است " در برهان قاطع نيز آمده است " بومادران . . . به عربى قيصوم خوانند " و ذيل ماده قيصوم مىنويسد : " قيصوم بر وزن محروم نوعى از برنجاسف است كه بوى مادران باشد " صاحب تحفه در اينباره مىنويسد : " بوىمادران به هندى برنجاسف است " ( تحفه 59 ) . و هوپر ذيل نام بومادران با نام علمى
Achillea santolina L
اسم آن را در بازار هند برنجاسف ذكر نموده است ( هوپر 80 ) ، دكتر پارسا نيز نام محلى اين گياه را بومادران ذكر كرده ( فلور ايران - جلد 8 ص 5 ) و بالاخره طبق تحقيقات دكتر امين در بازار داروئى ايران همين گياه بنام بومادران عرضه مىگردد ( گياهان داروئى سنتى جلد اول 45 ) . اين در حالى است كه برخى مؤلفين جديد به تبع از شليمر بومادران را مترادف با
Achillea millefolium L
دانستهاند و اين آشفتگى مربوط به يكصد سال اخير مىباشد . لذا جا دارد بومادران مانند آنچه قرنها در جامعه سنتى به گياهى با نام علمى
Achillea santolina L
اطلاق گرديده و مىگردد در كتب علمى نيز از آن پيروى شود .
اما قيصوم در طب سنتى به دو گياه قيصوم ذكر يا قيصوم نر
Artemisia abrotannum L
و قيصوم انثى يا قيصوم ماده اطلاق شده است و در كليه كتب قديم هر دو گياه ذيل عنوان قيصوم شرح داده شدهاند .