توجه :
بلادن و فراوردههاى آن سمى و جزو تابلوى
A
مىباشند و حتما با دستور پزشك بايد مصرف شود در هنگام مسموميت با آن ابتدا از قىآورها و سپس از مسهلات نمكى يا روغنى استفاده مىشود پادزهر آن تانن ، يد و پطاسيم ، داروهاى يددار ، قهوه ، چاى و الكل مىباشد .
محل رويش :
در گيلان ، طوالش ، راه اسالم به خلخال و مغرب آستارا مىباشد .
گياه را به فارسى شابيزك ، شاهبيزك ، بلادن ، بلادانه و به عربى ست الحسن ، در سوريه عشبهء الشيطان مىنامند .
( 1 * ) - چون نسخه خطى و منحصر به همين نسخه است و اين قسمت ناخوانا و پاك شده بود به صورت . . .
آمده است مؤلف اين نسخه خطى استاد طب قديم در دار الفنون بوده است كه اميركبير تاسيس نموده بود .
Code - 817
هرطمان
Avena sativa L
گياهى است علفى ، يك ساله به ارتفاع 5 / 0 تا يك متر از خانواده
Gramineae
برگها به درازاى 30 و پهناى سه سانتيمتر ، ميوه به شكل خوشه و سنبله غير فشرده در هر سنبله 3 گل وجود دارد كه گلهاى طرفين بارور مىشوند دانه در غلافى دو سر قرار دارد به نظر مىرسد كه از اروپا و نواحى غربى آسيا به نقاط ديگر انتقال يافته و منشاء آن از انواع
A . sterilis L , A . Fatua L
مىباشد امروزه در آلمان ، بريتانيا ، فرانسه ، كانادا و روسيه كشت مىشود در ايران نيز به كشت آن اقدام شده است .
شناخت و كاربرد آن در طب سنتى :
گياه از زمانهاى بسيار دور حتى ما قبل تاريخ شناخته شده و كشت آن قبل از مهاجرت بزرگ اقوام هند و اروپائى توسط آنان انجام شده است هومر ( 800 ق م ) در ايلياد 1 * از گردونههاى زيبا و بىهمتاى ليكائون كه در مزارع دو سر مىچرند ذكرى به ميان آورده و تئوفراست آن را
Brumon
و ديوسكوريد
Brumos
ناميدهاند كه به برومش معرب شده است . ديوسكوريد مىنويسد : " گياهى است كه ساقه و برگ آن شبيه به گندم ، ساقه آن گرهدار و دانه آن در غلافى است كه دو قسمت شده است اثر ضماد آن مانند ضماد جو مىباشد و از آن سوپى تهيه مىنمايند كه شكم را بند مىآورد و مانند جو عمل مىكند و در سرفه سودمند است " 2 * رازى در الحاوى آن را ذيل كتيت آورده و مىگويد كه آن نزد جالينوس هرطمان مىباشد 3 * و ابو ريحان به نقل از ابو الخير گويد علوفه خوبى براى خر مىباشد و انسان جز به هنگام قحطى از آن استفاده نمىكند و آن را كشاخل نيز مىنامند 4 * خواص آن مانند جو مىباشد و در حقيقت حد واسط بين گندم و جو است نيمكوبيده آن از جو قابضتر مىباشد و آن داراى خواص خشككنندگى ، تحليلبرندگى ورمها و قبضكنندگى مىباشد 5 * هرطمان ، قرطمان و خرطال نيز مىنامند و از انواع