Code - 470
كيراتا
Andrographis paniculata ( Burm . F ) Wall . ex Nees
كيراتا واژهاى است سانسكريتى كه به گياه فوق كه در شرق هند و شرق پاكستان مىرويد داده شده است نام هندى كيرايات و اردو
Karyat
از نام سانسكريت گياه مشتق شده است .
گياهى است علفى ، پايا با برگهاى متقابل ، گلها خوشهاى در محور ساقه ، كوچك قرمزرنگ به درازاى يك سانتيمتر . قسمت قابل مصرف اندامهاى فوقانى گياه باستثناى ريشه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
گياه داراى يك نوع لاكتون به نام آندروگرافوليد مىباشد .
خواص درمانى :
به عنوان مقوى ، تببر ، ضد كرم ، ضد اسهال و در ضعف عمومى و نفخ معده مصرف مىشود . در كودكان بويژه براى ناراحتىهاى گوارشى مصرف مىشود براى اين منظور از برگ گياه استفاده مىشود و گفته شده است كه آن در گزش مار سودمند است همچنين براى گياه اثر آنتىبيوتيكى قائل مىباشند و آن را در بيمارى تيفوئيد موثر مىدانند .
Code - 482
اذخر
Andropogon shoenanthus L
گياهى است پايا با ساقه راست به بلندى 30 تا 40 سانتيمتر ، برگها باريك ، دراز ، نوكتيز و به صورت پرپشت ، گلها سفيدرنگ معطر و شكوفه آنكه فقاح اذخر ناميده مىشود داراى طعم تند و گزنده مىباشد .
گياه به صورت وحشى در چين ، هند ، جاوه ، افغانستان ، شمال افريقا در اطراف حلقه چاهها ، راهها و مزارع انتشار دارد وجود آن در ايران مورد ترديد است . اين گياه در كليه كتب سنتى با نام اذخر و در كتاب دياسقوريدوس ذيل ماده سخنيس معرب سخوئينس آمده است .
ديوسكوريد مىنويسد : " نوعى از آنكه در ليبى مىرويد آن را سجبوميس و به سريانى سحيلس گويند و در عراق و ايطاليا 1 * نيز رويش دارد كه نوع ايطاليائى بهتر است آنچه در مغرب مىرويد آن را بابلى و بعضى آن را طوبسطس 2 * مىنامند " 3 * . بهترين نوع آن است كه تازه ، قرمزرنگ پرگل و اگر آن را بشكنند مقطع آن بنفشرنگ باشد نازك و معطر و اگر آن را با دست بمالند بوى گل سرخ به مشام مىرسد و زبان را مىگزد . گل ، ساقه و ريشه آن گرمكننده ، شكننده سنگ كليه ، پزنده دملها ، ملين ، بازكننده دهانه رگها ، زيادكننده پيشاب و خون قاعدگى و از بينبرنده نفخ مىباشد . در سر ايجاد سنگينى مىكند شكوفه آن در هموپتيزى ، درد معده ، ريه ، كبد و كليه سودمند است و آن را در تركيب معجونها به كار مىبرند . ريشه آن از شكوفه قابضتر و مقوى معده است و با هموزن خود فلفل در موارد تهوع ، آسيت ، پارگى عضله سودمند است . چنانچه بانوان مبتلا به ورم گرم رحم
Uteritis
در جوشانده آن بهنشينند سودمند مىباشد ( ترجمه از دياسقوريدوس م - 261 - ش 14 ) . همچنين ديوسكوريد ذيل ماده صنعهء