تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 79

مساهمون:

ص٧٩

* كوكا

[ مشخصات ]

كوكا درختچه‌اى است به ارتفاع 1 تا 3 متر كه به حالت وحشى در پرو ، بليوى و آند مىرويد . به‌علاوه در بسيارى از نواحى مانند كلمبيا ، برزيل و نيز در شيلى ، آرژانتن ، جاوه ، فرمز و نواحى شرقى آفريقا پرورش مىيابد . از مشخصات آن اين است كه ريشه‌اى منشعب ، ساقه‌اى ناصاف و به رنگ مايل به سفيد و شاخه‌هايى به وضع متناوب با حالت راست و رنگ مايل به قرمز دارد . بوى برگ كوكا شبيه برگ چاى و طعم آن تلخ و قابض است . قسمت مورد استفاده گياه ، برگ آن است . جويدن برگ كوكا در آمريكاى جنوبى ، بليوى ، مكزيك و پرو براى تسكين گرسنگى بين مردم معمول است . دم‌كرده ده در هزار برگ كوكا به‌صورت غرغره ، اثر بى حس كننده در بيماريهاى دهان ، حلق ، در موارد تورم لثه‌هاى دندان ، آنژين و غيره دارد . در مصارف داخلى ، داراى اثر نيرو دهنده و آرام كننده است و به‌علاوه براى رفع دردهاى معدى ، قى ، سوء هضم‌هاى همراه با درد و غيره به كار مىرود . در استعمال خارج ، دم‌كرده 10 در هزار برگ كوكا به‌صورت غرغره ، لوسيون و غيره به كار مىرود . « 1 » كوكائين اثر بىحس كننده موضعى و مخدّر دارد . حد اكثر مصرف آن از طريق خوردن 5 % گرم در يك دفعه و 15 / 0 گرم در 24 ساعت براى اشخاص بالغ است . كلريدرات كوكائين اثر بىحس كننده موضعى قوى دارد و بر روى انتهاى انشعابات اعصاب حسى ، مؤثر واقع مىشود . از آن به‌صورت محلول يك در 200 ، براى آرام كردن درد و به‌صورت آغشته كردن يا وارد كردن قطرات آن در گوش وسطى ، حلق و حنجره ، مخاط بينى ، مجراى تناسلى ، ادرارى ، ركتوم و يا قرنيه و عنبيه ( عمل بى حسى پس از 5 دقيقه ظاهر مىشود و يك ربع ساعت نيز طول مىكشد ) استفاده مىشود .

هامش
( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 1 ، ص 419 - 416 .