چند گونه از آنها كه در زير شرح داده مىشود در طب سنتى مصرف دارويى دارند .
گونه
genistatinctoria l .
و مترادفهاى آن . از نظر تركيب شيميايى در گياه علاوه بر تانن لعاب و يك ماده تلخ در برگ و تخم آن ، در گلهاى آن وجود دو ماده رنگى به نامهاى لوتئولين و ژنيستئين گزارش شده است و در تخم آن ماده سمى به نام سيتىزين وجود دارد . « 1 » از گلهاى اين گياه رنگ زردى مىگيرند كه با رنگ آبى به نام
woad
مخلوط كرده و رنگ سبز ثابتى براى رنگرزى به دست مىآيد . گياه رتم سفيد از نظر طبيعت خيلى گرم و خشك است و در مورد خواص آن معتقدند كه قابض ، ملين و مسهل و قىآور و مدر است .
اگر هفت عدد از دانه آن روزانه تا سه روز پى در پى خورده شود مسهل است و مانع بروز دمل مىشود و ضد كرم است و براى اخراج جنين مرده و يا سقط جنين زنده و اخراج ترشح بول و ادرار بسيار مؤثر است . چون تخم آن شديدا سمى است در خوردن آن بايد احتياط كرد و در صورت ضرورت با تجويز و زير نظر پزشك خورده شود . « 2 »
* رته
در علاج و اسهال شديد مفيد و خوردن دو درهم از آن معده سرد را سرحال مىآورد خوردنش درد زهدان را دوا كند ، فرزجه از محلولش بردارد ، حيض را ريزش دهد ، بچه را بيرون آورد ، اگر افشرهاش را خورند علاوه بر راه انداختن حيض و بيرون آوردن بچه ، مراره سودايى و بلغم و مواد آبكى و صفرا را بدون هيچ فشار به كلى از بدن بيرون ريزد و تا حدى است كه برص و يرقان و لكههاى سياه پوست و غيره را نيز شفا دهد و قولنج را
تحليل مىبرد . نسخه داروئيش براى اسهال اين است : از اين دارو كه مجموعا هجده قيراط مىشود با شربت شيرين يا سكنجبين تناول شود يا با كرفس و تخم زردك بيابانى بخورند و اگر در مقابل هر يك ( درخمى ) از اين سه ( اونولوس ) سقمونيا بيارند و با آن
هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 4 ، ص 126 .
( 2 ) - همان ، ج 4 ، ص 126 .