دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 449

آن بزرگ و شيرين و شاداب و تخم آن كوچك مىگردد و از ابتداى پيدايش تا انتها و كمال رسيدگى ميوه آن هفت مرتبه مقرر كرده‌اند و هر مرتبه به نام خاص موسوم است : اول را طلع و ليغ ، دوم را بلح ، سوم را حلال ، چهارم را بسر پنجم را قسب ، ششم را رطب ، هفتم را تمر مىگويند . خرما مقوى بدن و مسمن و مسخن آن و نافع فالج و لقوه و سردى جگر و ملين صلابت مفاصل و صالح براى سينه و شش بارد و نافع صاحبان درد كمر ، مقوى كليه لاغر شده وباه سرد مزاجان مىباشد . خوردن آن با شير تازه غذاى بسيار قوى مىدهد و نوشيدن كوفته آن با عفص قطع اسهال مىنمايد . تخم خرما گرم و خشك است و شديد القبض و آشاميدن آب طبيخ آن جهت شكستن سنگ و سائيدن آن جهت رفع اسهال و مغسول آن جهت ريختن مژگان و سبل و قروح چشم مفيد است . « 1 » شيخ مىفرمايد : در اول گرم و تر است و گرمى بيشتر از ترى است . آب پشت را زياد مىكند و مايه سردرد است و علاجش بادام و خشخاش است و بايد بعد از خوردن خرما سكنجبين ساده بنوشند . « 2 » چون خرما را در شير تازه خيسانيده تناول نمايند و در عقب آن شير بنوشند در تقويت باه بى عديلست . « 3 » بناهاى دندان را تباه مىكند و در جگر و عروق سده‌ها كند و درد سر مىآورد و پىچاكى شكم و گشتن سر پديد آورد كه آن را به لغت عربى دوار مىگويند و تبها مىآورد كه سبب آن عفونت اخلاط مواد مىباشد . « 4 » خرما ميوه‌اى است لذيد و خوراكى كه تمام قسمت آن خوردنى است . قسمت سخت و شكننده آن كه هسته ناميده مىشود درون ميوه نيست ، بلكه آلبومين شاخى دانه است كه اين حالت را پيدا نموده است .