فارسى : خاكشى ، خاكشير . گياهى علفى و داراى ساقهاى به ارتفاع متغير 20 / 0 تا يك متر است . در غالب نواحى اروپا ، آسيا از جمله : منجمله ايران و در شمال آفريقا مىرويد . گلهاى آن رنگ زرد روشن دارد . خاكشير گياهى است خودرو كه در صحراها و باغها و دامنه كوهها مىرويد . بلندبش تا نيم متر مىرسد شاخههاى باريك و برگهاى دراز و گلهاى كوچك زرد رنگ دارد دانههايش سرخ رنگ و به اندازه دانه خشخاش و در غلاف نازكى جا دارد . در ميان كردها دمكرده آن را براى دفع يبوست به مصرف مىرسانند . « 1 » برگهاى اين گياه بريدگيهاى بسيار دارد و گلهاى كوچك آن به رنگ زرد روشن است . در گذشته جوشانده گياه جهت رفع اسهالهاى ساده ، رفع ترشحات زنانگى و ازدياد ادرار مصرف زياد داشته است . در طب ايرانى از خاكشير ( دانه گياه ) به عنوان خنكى و همچنين ملين با آب سرد استفاده به عمل مىآيد . شهرت درمانى آن در ايران زياد است . « 2 » بولس در كتاب خود آورده است كه عرب آن را نجم گويد و حبه نباتى است كه آن را فث گويند .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 388
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٨٨
داراى اثر التيام دهنده زخم و جراحات است . سابقا از جوشانده گياه جهت رفع اسهالهاى ساده ، اخلاط خونى ، رفع ترشحات زنانگى و به عنوان مدر در موارد آب آوردن انساج استفاده به عمل مىآمده است .
دانه آن به عنوان تببر ، دفع كرم و رفع التهاب كليه مصرف مىشده است .
مصرف آن در دوران باردارى مفيد ذكر شده است در ايران نيز از خاكشير ( دانه گياه ) به عنوان خنكى و ملين مخلوط در آب سرد استفاده به عمل مىآيد .
هامش
( 1 ) - طب سنتى در ميان كردان ، ص 81 .
( 2 ) - گياهان دارويى ، ج 3 ، ص 749 .