دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 255

اندازه يك رطل خيار چنبر كه ابتدا پاك شده و كوبيده شود و يك روز و شب در يك رطل آب خيس كرده سپس تفاله آن كنار و صاف شود و صاف آن در يك رطل عسل گذاشته مىشود و نيز دو رطل فشرده به و چهل مثقال روغن گل بدان ريخته بعد آن را با آتش ملايم مىپزند سپس ديگ را از آتش پايين آورده سردش مىكنند وقتى كه سرد شد در آن فلفل و دارفلفل و قرفه قرنفل و ميخك و هل و زنجبيل و دارچين و جوزبوا از هر يكى سه مثقال كوبيده و الك كنند وقتى كه اين اجزا بهم مخلوط شد بعضى با آن ديگرى معجون و خمير مىگردد و در جره ( ظرف سفالى ) كبود مىگذارند و در هر مرتبه دو مثقال ناشتا مىخورند معده را گرم مىكند و غذا را هضم مىنمايد و بادها را از همه مفصلها بيرون مىكند به امر خداوند . « 3 » جوز بوا در روايات ديگرى نقل شده است كه در موضوعهاى سادج ، دارچين ، زنجبيل و بلسان ذكر شده است . جوز بواء ، گوزبوا ، جوز الطيب : گياهى از تيره بسباسه‌ها كه درختى است دو پايه به ارتفاع 8 تا 10 متر و داراى برگهاى دائمى و كامل و پايا و ساده و متناوب و بيضوى نوك تيز و بدون گوشوارك و نسبتا ضخيم و چرمى به رنگ سبز تيره با رگبرگهاى شانه‌اى است . اين گياه به طور وحشى در جزاير ملوك مىرويد . جوز الطيب بسباسه . « 1 » به فارسى جوز بويا مىگويند ميوه درختى است هندى به قدر تخم مرغ و چون مقشر مىگردد به قدر عفص و سرخ و تيره رنگ و درخت آن به قدر درخت انار و بهترين آن تازه خوشبوى تند است كه خطوط سياه داشته باشد . در دوم گرم و خشك است و گويند خشكى آن در سيم است و قابض و مفرح و مسكر و ملطف و مقوى معده و دهان و مرى و جگر و حافظ حرارت غريزى و هاضم و جهت صلابت جگر و سپرز و اورام بارده و