يرقان و خوشبو كردن عرق و بول و بوى دهان نيز به كار مىرود . « 2 » شيخ مىفرمايد : جوزبوا ( بسباسه ) نوعى گردو است كه به حجم مازو مىباشد پوستش نازك و زود شكن است و بوى خوش و تند دارد مسيح مىگويد : در آخر دوم تا به سوم مىرسد گرم و خشك است قبوضيت دارد ككمك را مىزدايد و بوى دهان را خوش مىكند ، تقويت ديد كند ، مدر است و داروى عسر بول است . « 3 » جوزبوا : بفتح جيم و سكون واو و زاء معجمه و فتح باء موحده و واو مشدود و الف معرب جوز بويه فارسى است و به عربى جوز الطيب و به يونانى فوقاج و در انگليسى نئت ميگس فرميش و به هندى جلى پهل گويند و آن ثمر درختى است به مقدار مازو مايل به درازى ، زودشكن ، رقيق پوست ، خوشبو ، تند طعم و آن را سه پوست مىباشد يكى خارج و آن در خامى سبز و نرم و بىريشه ضخيم قريب به سطبرى انگشت چنانچه درست آن را كه مربى مىسازند و از بلاد افرنجيه و اقاصى هند مىآورند مشاهده مىشود در زير آن پوست ديگر سخت اندك صدفى و بالاى آن بسباسه پيچيده و در جوف آن جوز بوا باشد و درخت آن بزرگ جثه عظيم المقدار به قدر درخت درخت گردكان و از آن كوچكتر و برگ آن شبيه به برگ گردكان و كوچكتر و باريكتر از آن و ثمر آن نيز شبيه به آن و كوچكتر از آن مگر آنكه بر جوز بوا شبكه از خارج پيچيده مثل ليف منتسج شبيه به ورق گرداگرد آن مىباشد و اين شبكه بسباسه است كه جدا مسطور شد و برگردكان شبكه نمىباشد و محل رويش آن جزيره جاوه است . « 1 »
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٢٥٦
نسخههاى همدرد كه در آن جوز بوا با داروهاى ديگر شامل است :
1 - معجون سير علوى : براى درد مفاصل ، نقرس ، عرق النساء ، فلج ، لقوه و امراض
هامش
( 2 ) - الابنيه ، ص 94 ؛ تحفه حكيم ، ص 76 .
( 3 ) - قانون در طب ، ابو على سينا ، ج 2 ، ص 105 .
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 104 ؛ قرابادين كبير ، ص 163 .