دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 135

زهدان را مىگيرد و ضمادش در علاج بواسير پيزى كه خون از پيزى مىآيد مفيد است . ثمر و گل آن لطافت دارد و نافع زخم روده و اسهال زياد مىباشد . به نام قرطس مىباشد . « 1 » ارجانى گويد كه عليق در دو درجه سرد و در سه خشك است . اطراف و ميوه آن نافع درد دهان است و چون جويده شود نافع زخم امعاء و اطلاق شكم و بازدارنده خون و نفث الدم است . بيخ آن سنگ كليه را مىشكند . « 2 » تاثير خوبى روى رينوفارنژيت ، آنژين و ورم‌هاى دهانى دارد و براى غرغره كردن در مورد زخم‌هاى دهان بسيار عالى است . باعث دفع ادرار و رفع يبوست مىشود . در داروخانه‌ها بيشتر براى معطر كردن داروهاى اطفال به كار مىرود . ميوه آن براى بيماران ديابتى بسيار مناسب است . ميوه آن بسيار خنك و ضد رطوبات بدن است و راه ورود ميكروبها را به عروق مىبندد و از خونريزى و فساد خون جلوگيرى كرده و رقت خون را درمان مىكند ملين و اشتهاآور بوده و ادرار را زياد مىكند . مسكن صفرا و پاك كننده صفرا از امعاء است بهترين درمان روماتيسم و تصلب شرائين است براى كسانى كه از درد معده رنج مىبرند ميوه خوبى است و از تحريكات جلدى جلوگيرى مىنمايد . قندش براى مبتلايان به مرض قند مفيد و مداوا است . خوردن آن تنفس را آسان و تنگى نفس را درمان مىكند . شربت تمشك براى مبتلايان به تب و آبله مرغان و سرخك بسيار مفيد است غرغره جوشانده تمشك براى درمان درد گلو و آنژين سود فراوان دارد . سكنجبين ميوه آن خنك كننده بوده و براى رفع يرقان و التهاب صفرا و كبد سود بخش است . ميوه آن مقوى احشاء و رحم است . ضماد برگ آن جهت زخمهاى سرد و برآمدگى چشم از حدقه مفيد است . عصاره برگ و ساقه آن كه تازه چيده شده است را كوبيده و با كمى صمغ مخلوط نمايند جهت امراض چشم مخصوصا جوش پلك و ريزش اشك و