دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 423

نرم مىكند . لعاب اسفرزه با روغن گل يا با روغن بادام ، تشنگى صفرائى شديد را تسكين مىدهد . دو درهم اسفرزه را در روغن گل مخلوط كرده ميل شود ، از خراش روده جلوگيرى مىكند و بويژه براى كودكان بسيار مفيد است . آبى كه از آن گرفته مىشود يا هر آنچه از آن آب گرفته مىشود اگر با روغن بنفشه باشد شكم را روان مىكند . تناول آن شدت تبهاى گرم را تسكين مىدهد . « 1 » خوردن آن موجب تسكين حرارت تشنگى براى تبهاى گرم ، غليان خون و ناراحتى و خشونت سينه و حلق ، زبان ، سردرد و زخم روده ، رفع يبوست ، براى تسكين درد مفاصل گرم ، نرم كردن ورمها ، براى اعصاب نافع ، براى تسكين سردرد « 2 » ، التيام دهنده زخم و جراحات ، در رفع يبوست‌هاى مقاوم ، نزله‌هاى مزمن ، ديسانترى ، اسهالهاى ساده ، درمان بيماريهاى مختلف ناشى از التهاب كليه و مثانه ، در استعمال خارجى ، جهت رفع اورام چشم « 3 » . خاصيت آن : درد نقرس را بنشاند و وجع المفاصل نيز چون به آب تركنى و با اندكى سركه و روغن گل برآن جا قرار دهى آن را منفعت كند ، شكم را نرم كند . « 4 » بذر قطونا دو نوع است : زمستانى و تابستانى و اندازه درمانى آن چه زمستانى چه تابستانى به وزن دو درهم است . بهترينش پرمايه و چاق كه در آب ته نشين مىشود . خواص خرد شده آن را در روغن گل بجوشانند قابض است با سركه ضماد كنند سردرد را به كلى از بين مىبرد ، دمل و جوش : با سركه بهم زنند در مداواى ورمهاى گرم ، مورچه ، جمره ، باد سرخ و بويژه دملهاى بنا گوش و دملهاى بلغمى بسيار موثر است ، مفاصل : ضمادش با سركه و روغن گل پيچش عصب و ترنجيدگى عصب و نقرس و درد گرم مفاصل را درمان مىكند ضمادش را بر سر گذارند سردرد گرم علاج شود سينه را نرم مىكند ، لعاب اسفرزه با روغن گل يا با روغن بادام تشنگى صفرايى شديد را تسكين