دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 131

اذخر گياهى چند ساله و داراى ساقه راست به ارتفاع 40 - 30 سانتيمتر است . « 1 » از تيره گندميان است و در غالب نقاط گرم و معتدل كره زمين مىرويد و در حدود 200 گونه از اين گياه شناخته شده است . « 2 » اذخر ، علفى است معطر كه از آن بوريا ( نوعى حصير ) مىبافند و برخى از آنها داراى ميوه است . رنگ آن سياه و از تيره گندميان است كه سنبله‌هايش شامل دو گل مىباشد . اين گياه شباهت به گل محمدى دارد . « 3 » از گياهان معروفى است كه با شاخه‌هاى بسيار باريك از يك ريشه روييده و انتهاى آن كه در زير خاك قرار دارد ، سفت و محكم است . ساييده آن را با ريشه‌اش كه به اصطلاح اهل مكه غسول نامند ، دست را مىشويند . شكوفه آن بسيار سفيد ، معطر و تند است . « 4 » گويند : اذخر حشيشى است كه بوى خوش دارد و از ثيل درازتر است . « 5 » از اين گياه چندين نوع وجود دارد . يكى اذخر عربى كه بوى خوش دارد ، دومى اذخر جنگلى كه باز به دو شكل باريك و پهن است و نوع باريكش سخت‌تر از نوع پهن مىباشد . ديسقوريدوس گويد : دو نوع اذخر وجود دارد : يكى بدون ميوه و ديگر داراى ميوه‌اى سياه رنگ است . « 6 » در قوم آريا نيز از اين گياه نام برده شده است . در سفرنامه اسكندر آمده : هنگامى كه از راه پنجاب و سند وارد هند شد ، اطباى ارتش اسكندر اين گياه را در محلى بنام لس جمع‌آورى كرده بودند و آن را