صاف غير خشن و با قطر كم مىباشد . و به قول شيخ از كليه چركها قوىتر است . « 7 » چرك آهن بهترين چركهاست و مستعمل آن ساييدهاش با سركه است كه پس از خشك كردن و بسيار ساييدن مورد استفاده قرار مىگيرد . « 1 »
اسم :
چرك آهن را به سانسكريت : مندور ، به هندى : كيت ، به اردو : لوهى كاميل و به فرانسه : اكسيد دوفر مىگويند . « 2 »
مزاج :
مزاج آن گرم در درجه دوم و خشك در درجه سوم است .
طريقه اصلاح كردن خبث الحديد : چرك آهن را كوبيده ، ساييده و چهارده شبانه روز در سركه انگورى بخيسانند ، سپس خشك كرده بشويند و با روغن بادام بريان كرده بسايند و استعمال نمايند . عرق آن همراه با برگ صبر و قند سياه نافع استسقاء و سختى طحال است .
خواص :
خواص آن نزديك به خواص آهن است و بسيار مقوى معده و خشك كننده رطوبات زايد آن ، نافع سستى مقعد ، تسلسل بول ، ورم ، خونريزى بواسير و حيض ، كثرت بول ، خشونت پلك و چرك گوش است . پخته ساييده آن در سركه نافع سيلان گوش است . با الكل كهنه نافع خون بواسير و با زرده تخم مرغ به اندازه يك دانگ محرك باه رطوبت مزاجها مىباشد . شياف آن در رحم همراه با پشم ، نافع خونريزى رحم است و ضمادش نافع منعقد شدن شير در پستان و ورم گرم است . خوراك چرك آهن با سكنجبين دفع كننده سميت داروهاى سمى مخصوصا خانق النمر ( كشنده پلنگ ) است .
ضرر - اصلاح :
مضر ريه است و مصلحش كتيرا و عسل مىباشد .
خوراك :
مقدار خوراك آن تا دو دانگ است .
مشابه :
مشابه آن تره تيزك است . « 3 »
هامش
( 7 ) - همان ، ج 2 ، ص 170
( 1 ) - قرابادين كبير ، ص 926 .
( 2 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 241 ؛ محيط اعظم .
( 3 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 170 ؛ قرابادين كبير ، ص 926 .