قسم هفتم در انواع نبض مركّب رباعى به اعتبار عظم و صغر و سرعت و بطوء و تواتر و تفاوت و صلابت و لين
و اين قسم هم از شانزده نوع بيرون نباشد .
1 . نبض عظيم و سريع و متواتر و صلب
و اين نوع عديم الوجود است ، لاجل الضدّ بين العظيم و الصلب .
2 . نبض عظيم و سريع و متواتر و لين
سبب عظم و سرعت و تواتر شدّت حاجت است * و سبب لينت وجود رطوبت . و اينچنين نبض بر كمال كثرت حرارت دلالت مىكند .
و گويند كه اين نبض در صبيان مىباشد ؛ چه نبض آنها به قياس مقادير اجسام آنها عظيم مىباشد ، زيرا كه آلت لين و حاجت شديد بود و قوّهء آنها به نسبت مقادير ابدان آنها ضعيف نبود ، بهر آنكه ابدان آنها صغير المقدارند ؛ مگر آنكه نبض ايشان به قياس نبض مستكملين عظيم نباشد ، ليكن اسرع و اشدّ تواتر بود ( بنا بر شدّت حاجت آنها به سوى استنشاق كه از اجتماع بخار دخانى به واسطهء كثرت هضم و تواتر آن حاصل مىشود ) .