قسم چهارم در انواع نبض مركّب ثلاثى به اعتبار عظم و صغر و قوّت و ضعف و امتلاء و خلاء
و اين هم بر هشت نوع باشد :
1 . نبض عظيم و قوى و ممتلى
سببش كثرت حاجت * و قوّت قوّه * و امتلاء دموى و روحى است .
2 . نبض عظيم و قوى و خالى
و اين محصلة الوجود نيست ؛ لدلالة الخالى على الضعف .
3 . نبض عظيم و ضعيف و ممتلى
سببش كثرت حرارت * و ضعف قوّه * و امتلاء مادهء حارّ است .
4 . نبض عظيم و ضعيف و خالى
سبب اين كثرت حرارت * و ضعف قوّه * و قلّت خون در شريان است .
5 . نبض صغير و قوى و ممتلى
سببش قلّت حاجت * و قوّت [ قوه ] * و امتلاء مادهء بارد بود .