يابس است و بمجاورت آب به نحوى كه حال شربت ان متعارفست كسب رطوبات مىكند و رطوبات فضلى نيز در جوهر آن است نزد حقير اقوى از ساير اقوال است و امّا منافع ان مقوى حرارت غريزى و مقوى قلب و دماغ و كبد و معده و مقوى باه و پاككنندهء خون و روح از كثافات و سريع النفوذ در اعماق بدن و در ازاله قروح جنيد و سوداويه خصوصا آتشك بىعديل و در رفع آكله مجرّب و در جميع اورام صلبه و امراض سوداويه مثل تب ربع بواسير و اوجاع مفاصل و داء الثعلب و داء الحيه و به حق و برص سياه و ماليخوليا و در رفع مواد نزلى و ضربه كردن بدن و بروز كردن مواد از داخل بدن به ظاهر جلد و رفع سميت اخلاط و مواد بدنى و قطع عادت افيون و خمر و ازالهء امراض و اوجاع مزمنه مجرّب بعد از ما سوى از ساير معالجات از استعمال نجاح تام حاصل شده و بتجارب رسيدهء اين است كه مىكويند كه پرورش ان از آب حيوان است و مؤيد اين معنى است كه مشهور است كه اين بى خبر از حوالى ظلمات مىآورند و بالجمله دواى مفردى به اين عموم النفع مشاهده نشده است و حالى از احوال او نشده كه يك قسم از اقسام استعمال ان نفعى در ان نباشد و اينكه در بعضى از امزجه يا در بعضى از امراض ؟ ؟ ؟ حزرى از او مشاهده شده شايد كه بعدم مراعات نهج مناسب المزاج و مرض خواهد بود و بهترين چوب چينى آن است كه متصف باوصاف باشد اوّل آنكه املس باشد يعنى نرم و ؟ ؟ ؟ بقر وصف ان در عرف بخوش قماش مىكند دوم آنكه سرخ نيمرنك باشد هرچند رنك سفيد غالب باشد سنكينتر باشد نهايت سفيدى دليل خامى و عدم نضج است سيّم آنكه كم كرده باشد و سطح ظاهر ان مستوى باشد و در همه طرف شاخ جهانيده باشد چه اكر بر
تذكرة العلاج و رساله خواص بيخ چينى ( فارسى ) — صفحة 242
مساهمون: محمد مؤمن بن محمد حسين النخعي الآشتيانى
ص٢٤٢