تخطي إلى المحتوى الرئيسي

كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 665

مساهمون:

ص٦٦٥
روز سوم ، پانزدهم ، سلخ ربيع الثانى و چهاردهم جمادى الاول 1326 منتشر شده است . مدير و نويسنده اين مجله ميرزا سيد عبد الرحمن الحسينى مشهور به دبير الممالك در پشت جلد شماره دوم مجله مىنويسد : « دبيريه . نفس الرحمن فى تيقظ الانسان . اين مجموعه مشتمل است بر سى و پنج هزار بيت كه از سى سال قبل در ترجمه احوال طبقات رجال در اواخر دوره ناصرى و ده سال سلطنت مطلقه مظفرى متدرجا از قلم صداقت رقم ميرزا سيد عبد الرحمن دبير الممالك گذشته ، در اين عهد خجسته كه تدريجا جزو جزو ماهى دو نمره به طبع مىرسد ، ضمنا مقاله يا اخبار صحيحه مهمه در موقع لزوم درج مىشود . قيمت يك نسخه در رشت 10 شاهى ، ساير بلاد به اضافه اجرت پست است ، محل توزيع قرائت‌خانه ملى رشت . »

حقيقت

انجمن حقيقت به منظور اشاعه افكار و ارشاد و عطف توجه جامعه به عقايد خود ، روزنامه حقيقت را با چاپ ژلاتينى در سال 1326 هجرى قمرى به گونه هفتگى در شهر رشت نشر داده است . ديگر مشخصات و تعداد شماره‌هاى منتشرشده و نام مدير و مرام آن در دست نيست .

حبل المتين

بعد از به توپ بستن مجلس عده زيادى از آزاديخواهان به شهرستانها پناه جستند و ميرزا سيد حسن كاشانى كه به قفقاز تبعيد شده بود چون وارد رشت شد تبعيدگاه را از ياد برد و در رشت رحل اقامت افكند و در 22 صفر 1327 قمرى اولين شماره و در 10 رجب همين سال آخرين شماره روزنامه حبل المتين را چاپ و نشر نمود . مشخصات روزنامه در شماره 18 سال سوم مورخ سه‌شنبه دهم ربيع الثانى 1327 چنين آمده است : « مدير كل جلال الدين الحسينى مؤيد الاسلام ، صاحب امتياز روزنامه هفتگى و يوميه حبل المتين ، عنوان مراسلات ، رشت منزل جناب سردار منصور ، نايب مدير : ميرزا سيد حسن كاشانى ، غير از ايام تعطيل همه روزه طبع و توزيع مىشود . يوميّه حبل المتين ، 1311 ، رشت . قيمت اشتراك سالانه : رشت 40 قران ، ساير بلاد داخله 45 قران ، روسيه و قفقاز 10 منات ، ساير ممالك خارجه 30 فرانك . قيمت يك نسخه در رشت 2 شاهى ، ساير بلاد ايران 3 شاهى ، قيمت اعلان سطرى 2 قران . روزنامه ملى ، آزاد ، سياسى ، تاريخى ، ادبى ، اخبارى ، علمى ، اقتصادى . » قطع روزنامه به قطع نسيم شمال و تعداد صفحات آن 4 صفحه بود و چون تهران در مقابل مجاهدين گيلان سقوط كرد حبل المتين نيز به تهران منتقل گرديد .

اتفاق

روزنامه اتفاق در رشت با چاپ سنگى منتشر شده و تاريخ انتشار آن 21 ربيع الاول 1327 قمرى است . مديريت اين روزنامه به عهده مير عبد الباقى و على آقا ناظم مؤسسين مدرسه اتفاق بود . على آقا ناظم فرزند حاجى حبيب اصفهانى شربت‌دار سپهدار رشتى ، كه بعدها براى خود نام خانوادگى حبيبى را برگزيد ، از هنرمندان معروف تآتر گيلان نيز بود و تا پايان عمر از خدمات فرهنگى دست برنداشت . وى در شهرستانهاى فومن و لنگرود و گرگان سالها رئيس فرهنگ بود . . . پاداشى كه اولياى وزارت فرهنگ در پايان عمر به على حبيبى دادند مديريت يك دبستان شش كلاسه در اهواز بود كه كمى بعد بازنشسته شد . حبيبى در آذرماه 1324 شمسى به عارضه سكته مغزى درگذشت .

تمدن

سومين دوره انتشار روزنامه تمدن را ميرزا رضا خان مدبّر الممالك صاحب‌امتياز آن بعد از گريز از تهران ، محيط وحشت و اختناق استبداد محمد على شاهى ، به تاريخ 29 ربيع الثانى 1327 در رشت بنياد نهاد . رابينو معتقد است اين شماره نمره 15 از سال دوم انتشار تمدن بوده است و چون مقارن اين احوال مجاهدين گيلانى تهران را فتح كردند دگرباره تمدن به مركز كشور منتقل گرديد . ميرزا رضا خان در 17 صفر 1336 در تهران ديده از جهان فروبست .

مدرسه تمدن

از نشريه‌اى به نام مدرسه تمدن فقط ابراهيم فخرائى ذكرى به ميان آورده مىنويسد : « چاپ رشت ، يك صفحه‌اى ، حاوى اشعار ابو القاسم لاهوتى كرمانشاهى ، شماره اولش به تاريخ 11 جمادى الاول 1327 ه . ق منتشر شد » چه‌بسا اين كار مطبوعاتى مربوط به زمانى باشد كه لاهوتى به منظور همكارى با مجاهدين گيلان جهت فتح تهران به رشت آمده بود .

دستور

دستور به قطع 10 * 5 / 14 سانتىمتر در 4 صفحه روز 9 رجب 1328 هجرى قمرى در شهر رشت چاپ و نشر يافت . اگرچه دستور ، روزنامه تاريخى ، سياسى ، طرفدار استقلال ايران معرفى گرديده ولى در حقيقت نشريه‌اى مذهبى بود . اين روزنامه سه شماره نشر گرديد و آخرين شماره آن تاريخ 26 رجب 1328 را دارد . وجه اشتراك سالانه در رشت 25 قران و در ساير شهرستانهاى ايران 30 قران بود .

افلاطون

ادوارد براون در كتاب مطبوعات و شعر فارسى مىنويسد : « از روزنامه افلاطون فقط يك شماره در تاريخ 26 رجب 1328 هجرى قمرى مطابق 3 آگوست 1910 انتشار يافته و من اين يك شماره را در دست دارم و خصوصيات آن بدين قرار است : 8 صفحه به قطع 5 / 7 * 5 / 12 سانتىمتر كه چهار صفحه آن رنگى است ! وجه اشتراك سالانه 24 قران در رشت ، در ساير شهرهاى ايران 27 قران و در ممالك خارجه 6 منات » در مورد اين روزنامه مرحوم فخرائى در جدول روزنامه و مجلات مىنويسد : « افلاطون ، سياسى ، مصور ، رشت ، چاپ سربى ، 1328 » مشخصات ديگرى از آن در دست نيست .