نسخهها 2 / 935 ( 7 نسخه ) ؛ ذريعه 7 / 20 « حسنية فى الاصول الدينية و الفروع العباديه » ، همانجا 14 / 135 « شرح نهج البلاغه » از همو ؛ اعلام 2 / 1453 عز الدين آملى ؛ طبقات 10 / 138 ؛ ريحانه 1 / 64 آملى ، عز الدين ؛ صفا ( 3 ) 5 / 1474 « حسنيه » .
آستان قدس ، 20 / 171 ش 14339 ، همانجا نامگو 1 / 222 ؛ ادبيات ، تهران 3 / 6 ، همانجا 30 ؛ اشكورى ، كرمانشاه 65 « ترجمهء حسنيه » ؛ الهيات ، تهران 1 / 242 ؛ سپهسالار 2 / 57 « شرح نهج البلاغه » ى او ؛ دانشگاه 3 / 572 ش ( 2 ) 899 ؛
فيلمها 1 / 717 ؛ مرعشى - اشكورى 3 / 194 ش ( 2 ) 1003 ، همانجا 10 / 346 ش 3964 ؛ نشريه 3 / 446 ؛ يزد ، شيروانى 4 / 1126 با همين نام و همين سرآغاز در 12 « باب » .
اته 1 /
124 - 726 , 1189
؛ بشير حسين ، شفيع 296 ؛ بانكيپور 14 / 162 ؛ ريو 1 / 35 « حسنيه » ؛ نوشاهى ، موزه 172 .
حسنيه .
ريشه در داستانهاى عربى هزار و يك شب دارد ولى در ديباچهء تحرير فارسى آمده :
متن عربى آن منسوب به ابو الفتوح رازى ( د 538 ق / 1144 م ) يا روايتى از او . ويرايش فارسى آن از ملا ابراهيم فرزند ولى الله استرآبادى ، نام آشنا به گرگين . در ديباچه مىگويد كه در سفر حج ، در دمشق ، در 958 ق ( 1551 م ) به نسخهء عربى آن دست يافته ، آن را با خود به ايران آورد ، به فارسى برگردانيده ، به نام شاه تهماسب ( 930 - 984 ق ) ساخته است . در برخى نسخهها نام نگارنده يا روايتكننده نيامده است . در نسخهاى كه در اسلامآباد ديدم نام برگردان آن ضياد الدين آمده است ( مشترك ) و نسخهء ويلكام ( - پس از اين ) از ابو الفضل ابو الفتح آمده .
گفتوگويى است در امامت ، كه گويا به روزگار هارون الرشيد ، ( د 193 ق ) ميان يكى از دختران شيعه به نام « حسنيه » و دانشمندى از مردم تسنن به نام ابراهيم بن سيار نام آشنا به « نظام » معتزلى ( د 221 ) ( طبقات ) .
آغاز 1 : الحمد لله الذى من علينا ، بمعرفة الانبياء و الائمة المعصومين . . . اما بعد ، چنين گويد . . . ابراهيم بن . . . كه چون در سنة ( 958 ) متوجه مكه .
آغاز 2 : امناء الدين و ائمة الموحدين . . .
چنين گويد فقير حقير . . . ابراهيم استرآبادى ، الملقب به گرگين ، كه چون اين ذرهء بىمقدار در تاريخ . . . فهرستواره 1 / 319 .
در بخش داستانها 1 / 319 ( 13 نسخه ) گذشت . بيفزاييد : على رضا ذكاوتى ، داستان حسنيه ، نشر دانش ، اسفند 1363 خ ، ش 2 / 1107 .
ذريعه 4 / 97 « ترجمهء حسنيه » ، همانجا 22 / 302 « المناظرة مع ابراهيم السيار » المعروف بالنظام المعتزلى ( با لغزش در نسبت مغربى بجاى معتزلى ) ؛ اعلام 1 / 51 ابراهيم گرگين ؛ طبقات 10 / 1 ابراهيم استرآبادى ؛ مشار ، مؤلفين 1 / 87 ( 9 چ ) ؛ ريحانه 1 / 325 .
چند نسخهء خطى 1 / 139 ؛ چاپ سنگى ، تبريز 15 ( 1 نسخه ) ، 16 ( 3 نسخه ) ؛ گلپايگانى ، نامگو 1 / 391 ش 66 / 25 « زبده » ، حسنيه ، نوشتهء