مراتب عشق حقيقى و عشق مجازى . خاتمه در احوال نگارنده .
آغاز : حمد و ثناى بىانتها كريمى را مىسزد كه افراشته آسمانها .
نسخهها 2 / 988 بخش كلام ؛ ذريعه 21 / 59 .
اشكورى 11 / 108 ؛ نشريه 2 / 130 .
مشكات المحبين .
پير جمالى اردستانى اصفهانى ( د 879 ق / 1474 م ) ( - تنبيه العارفين ؛ مهرافروز و جز آن ) گفتارى است عرفانى به نثر و نظم .
آغاز :
اى گزيده جهان و هرچه دروست * جان عالم تويى و عالم پوست .
نسخهها 2 / 1387 ؛ ذريعه 21 / 60 ، همانجا 9 / 161 « ديوان پير جمال اردستانى » و نام چند كارش از آنميان همين ؛ نفيسى 2 / 808 - 810 كه مىگويد برخى از كارهايش با كارهاى جمالى دهلوى درهم آميخته شده ؛ اعلام 1 / 351 .
مجلس 3 / 541
سارايو 227 .
مشكلات . شاه نعمت الله ولى كرمانى
( د 834 ق / 1431 م ) . بايستى بررسى شود كه آيا كار جداگانهاى از او است ؟ ، شايد « مشكل حل » همدانى باشد .
صفا 4 / 75 ؛ اعلام 3 / 2534 ؛ طبقات 9 / 147 ؛ مشار ، مؤلفين 6 / 630 - 633 .
ايوانف 48 / 1239 ، 5 / 1240 .
مشكلات مثنوى .
ناشناسى در گشودن دشوارىهاى واژههاى « مثنوى معنوى » ( - شرح مثنوى معنوى )
آغاز : رب يسر و لا تعسّر . بدانكه اين كلمهاى چند است از لغتهاى مثنوى .
قاهره ، دار الكتب 2 / 150 .
مشكل حل و حل مشكل :
حل مشكل :
مراتب معرفت : معرفت . مير سيد على همدانى ( د 786 ق / 1384 م ) ( - عقيله ) . در گزارش عبارت « اى مشكل حل و حل مشكل » و دشوارى « معرفت » . معرفت را سه درجه است :
ادناى آنكه بنده بداند آفريدگارى دارد ، درجهء دوم معرفت استدلالى و براهين عقليه و نقليه بر آن ، درجهء سوم معرفت شهودى . . . چون اين مقدمات معلوم شود بدانى آنكس كه گفت كه اى مشكل حل و حل مشكل چه خواست . سپس هشت منزل مراتب : مرتبهء اول مرتبهء حى است ، كه آن را ماهيت وجود مىخوانند ، دوم علم ، سوم ارادت ، چهارم قدرت ، سمعى ، بصرى ، كلامى . هشتم كه عالم ارواح است كه عالم غيب و ملكوت است .
آغاز : اى مشكل حل و حل مشكل . . . اى عزيز بدانكه غرض جميع علما از تصانيف .
مشترك 3 / 1924 ( 6 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1387 ( 7 نسخه ) ؛ ذريعه 21 / 65 « مشكل حل » يا « مراتب معرفت » يا « معرفت خداوند » ؛ علماى هند 148 ؛ ايوب قادرى 351 « رسالهء حل مشكل » ؛ نشريهء ادبيات آذر پادكان س 29 / 318 « رسالهء حل مشكل يا مشكل حل » .
ادبيات ، حكمت 2 / 61 « معرفت » ؛ اشكورى ، 20 / 114 « مشكل حل » ؛ الهيات ، تهران 1 / 310 « حل مشكل » ؛ دانشگاه 11 / 22 « معرفت خداوند » ؛ دايرة المعارف 16 / 162 عكسى ، 16 / 163 عكسى ، 4 / 210 عكسى ،