محمد فرزند احمد فرزند اسعد نقشبندى بخارايى ، سدهء 8 ق ، مريد و خليفهء شيخ سعد الملة و الدين ابو سعيد بخارايى . و در ديباچه مىنويسد « نخست سر ارادت بر قدم والد خود نهادم » . نفيسى ( 1 / 280 ) از « مسلك العارفين » خواجه محمد پارسا ( د 822 ق / 1419 م ) نام برده .
سلوك است به روش خواجه عبد الخالق غجدوانى ( د 617 ق / 1220 م ) ، در 23 « باب » و سربندهاى « مسأله » : 1 - در بيان توبه و شرايط وى ، 2 - در بيان ارادت ، 3 - احتياج مريد به شيخ ، 4 - تلقين ذكر و ارادت ، 5 - شرايط چلهنشينى . . . ، 10 - صفات نفس . . . ، 15 - تفويض و تسليم . . . ، 20 - مشاهده و معاينه ، 21 - خرقه ، 22 - اوراد ، 23 - مسايل راه .
آغاز : سپاس و ستايش مر خداى را كه ظاهر مؤمنان را آداب خدمت .
مشترك 3 / 1920 ( 4 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1385 ( 1 نسخه ) ؛ نفيسى 2 / 758 كه او را ( نگارنده ) در سدهء 8 ق آورده و « مسالك العارفين » او ، همانجا 280 خواجه محمد پارسا بخارايى و « مسلك العارفين » او ؛ كشف الظنون 2 / 1678 « مسلك العارفين » ؛ ذريعه 21 / 23 به دو نام بالا ؛ راهنماى كتاب 5 / 866 « مسالك العارفين » .
ازبكستان ، تاشكند 3 / 173 « مسلك . . . » ( 5 نسخه ) ، همانجا 10 / 208 « مسلك . . . » ؛ تاجيكستان ، ملى 1 / 93 ؛ شوروى ، سالتيك ، شدرين 2 / 204 ؛ فرهنگستان ، نامگو 1 / 546 ( 4 نسخه ) ؛ فرهنگستان ، نامگو ، فارسى 409 ( همان 4 نسخه ) ؛ گنج ، 2 / 797 « مسلك . . . » ؛ موزهء بريتانيا ، فهرست نشده ( به نقل از نسخهها ) ؛ نوشاهى ، موزه 269 « مسلك . . . »
مشارب الاذواق :
شرح قصيدهء خمريه . از مير سيد على همدانى ( د 786 ق / 1384 م ) ( - عقليه ) . نام كتاب و نگارنده در ديباچه آمده و اينكه : چون به خواهش گروهى از اعيان اولياء الله ، كه شرح اصطلاحات صوفيان را مىخواستند ، و قصيدهء ابن فارض ، پُر از اصطلاحات بود ، به شرح برخى از بيتهاى آن مىپردازم .
متن « قصيدهء ابن فارض » ( 576 - 632 ق / 1181 - 1234 م ) با سرآغاز :
شربنا على ذكر الحبيب مدامة * سكرنا بها من قبل أن يخلق الكرم
، در 32 بيت ، كه همدانى تنها 20 بيت آن را گزارش كرده است . جامى در « لوامع » ( هف ) از كار همدانى بهره برده است .
آغاز : حمد اعم و ثناى اتم حضرت ودودى را كه صفاى . . . اما بعد ، يقول العبد الفقير على . . .
چون طايفهاى از اعيان .
مشترك 3 / 1921 ( 5 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1385 ( 9 نسخه ) ؛ ذريعه 14 / 3 « شرح قصيدهء ابن فارض » ، همانجا 21 / 30 « مشارب الاذواق » ؛ علماى هند 148 نام چند كارش از آنميان « شرح قصيدهء همزيه ( ! ) ابن فارض » ؛ ايوب قادرى 351 كه در آنجا نادرست 3 نام جداگانه به گونهء كارهاى جدا ، آورده شده ؛ مجلهء ادبيات آذر پادگان ، انوارى س 29 / 314 ؛ صفا 3 / 1296 نام 14 كارش از آنميان « شرح قصيدهء خمريه » .