ناشناس ، پيش از 674 ق كه تاريخ نسخهء نافذ پاشا ش 410 است . نخست 2 « فصل » دارد ، سپس هر بيت را با 2 - 3 سطر گزارش كرده است .
اين گزارش به كوشش زنده ياد استاد مدرس رضوى در پايان مجموعه مثنوىهاى سنايى ، تهران ، 1348 خ چاپ شده است .
آغاز : بدانكه نفس عاقلهء ما را كه كمال جسم ماست دو قوت است كه از آن به دو روى و دو نظر تعبير كنند .
نسخهها 2 / 1333 « كنز الرموز ، شرح » .
فيلم 1 / 131 .
نافذ پاشا ش 410 .
* شرح گلشن راز . متن از محمود شبسترى ، سعد الدين ( - بخش منظومهها )
. براى گزارشهاى آن - گلچين معانى ، گلشن راز و شروح آن ، نشريه 4 / 53 تا 124 ، كه 49 گزارش و ترجمهء آن بررسى شده است .
* شرح گلشن راز . متن همان ( - بالا ) . گزارش از احمد فرزند موسى استادى ،
رشتى ( - زبدة العلاج 5 / 763 ) . كه در 844 ق / 1 - 1440 م به انجام رسانده است . ( - شرح ترجيعبند ) . گزارشى است با سربندهاى « قوله » در پيش هريك بيت . نخستين بيت :
ز فضلش هر دو عالم گشت روشن . . .
يعنى شيخ رح مىگويد كه حقتعالى خواست كه صنع خود را ظاهر گرداند ، آدم آفريد . در پايان آن گويد :
نوشتم « شرح گلشن » در حضورش . . . * نمىگويم لقب ، مخفى گذارم -
ولى تاريخ و اسم خود بيارم - * ز هجرت بود اينجا هشتصد و چهار -
چهل سالش دگر با او بهم يار . . . * كه هستم احمد موسى به گفتار .
آغاز : تيمنا و تبركا بذكره ، و صلوات على حبيبه و نبيه و رسوله . . . توحيد حق سبحانه و تعالى بر وفق سؤالات انبياء .
مشترك 3 / 1627 ؛ نسخهها 2 / 1248 ( 4 نسخه ) ؛ نفيسى 2 / 742 ، 763 مغربى .
دانشگاه ش 2 / 2261 فيلم ؛ فيلم 1 / 660 ؛ مجلس ش 1 / 2420 ؛ ملك ش 2257 ؛ نشريه 4 / 59 .
تركيه ، بروسه 325 ؛ ولى الدين جار الله به نوشتهء نشريه 4 / 59 ؛ گنج 3 / 1745 .
* شرح گلشن راز . ابن الخطيب - ترجمهء گلشن راز بخش منظومهها .
* شرح گلشن راز . متن همان ( - بالا ) . گزارش از كمال الدين حسين اردبيلى فرزند شرف الدين عبد الحق
( - فراست 5 / 3880 ) . با مقدمهاى در 12 « فصل ، مطلع » ، به سال 908 ق ( - شرح گلشن راز ) به انجام رسانده و از « مفاتيح الاعجاز » لاهيجانى ( هف ) بهره برده و سرودههايى از خود در آن آورده است .
آغاز :
به نام آنكه دل در گلشن راز - * هزاران نغمه كرد از عشق او ساز . . .
اما بعد ، چنين گويد فقير . . . كه اين ورقى چند است در شرح عبارات .
نسخهها 2 / 1249 ( 4 نسخه ) ؛ ذريعه 13 / 269 ؛ صفا 3 / 1472 ؛ اعلام 1 / 634 ؛ طبقات 10 / 60 .
نشريه 4 / 76 ؛ دانشگاه 10 / 1505 ؛ شيراز خانقاه احمديه ش 33 ؛ قم ، مسجد اعظم 261 ؛ نشريه 4 / 85 ، همانجا 5 / 214 .
* شرح گلشن راز . متن همان گزارش از نجم اصفهانى
- مصابيح الاعجاز .