نسخهها 2 / 1240 ( 1 نسخه ) ؛ مشترك 3 / 1596 نامش .
الهيات ، تهران 1 / 379 .
* شرح ديوان حافظ . از مصطفى فرزند شعبان كليبولى ، سرورى
ترك . از سرايندگان عثمانى . در گذشتهء 962 ق ( اسماعيل پاشا ) يا 969 ق ( چلبى ) . در هفتاد سالگى ، در 4 ذيحجهء 966 ق به انجام رسانده است . او « گلستان » ، « بوستان » و « مثنوى معنوى » را نيز گزارش كرده است .
آغاز ج 1 : الحمد لله الذى حفظ الذكر عن تحريف ريب المنون .
آغاز ج 2 : الحمد لله الذى عين اعيان الدين .
نسخهها 2 / 1234 ( 8 نسخه ) ؛ ذريعه 9 / 224 « ديوان حافظ » ، همانجا 13 / 180 « شرح حافظ » ؛ اعلام 2 / 968 ؛ هدية العارفين 2 / 434 ؛ كشف الظنون 1 / 783 « ديوان حافظ » ؛ ريحانه 2 / 189 ؛ مجمع الفصحا 2 / 184 .
دانشگاه 12 / 2975 ؛ فيلم 1 / 130 ( 2 نسخه ) .
استانبول ، دانشگاه 9392 آغاز برابر 2 ؛ بادليان 8530
or 78
و 851
; or 45
ريو 1 / 158 ؛ قاهره ، دار الكتب 1 / 323 ( 2 نسخه ) ، 324 ( 4 نسخه ) .
* شرح ديوان حافظ . از محمد سعد .
كه بيش از اين از خود نشانى نداده ، و از او گزارشى است بر « بوستان » ( نسخهء 8342 گنجبخش ) ، كه در رمضان 1096 ق / 1685 م نگاشته است . در ديباچه مىگويد : نخست پارهاى كوتاه از مطلع غزلى را مىآورد ، سپس به گزارش واژههاى نسبتا دشوار آن مىپردازد .
آغاز : بعد از اداى ثناى حضرت داور بى همال و پس از ابراز نياز . . . اما بعد ، محمد سعد مشهود ضماير شعرسنجان .
مشترك 3 / 1601 .
گنج ش 8339 ؛ ايوانف ، كرزن 3 / 744 نام نگارنده « سعد » آمده است .
* شرح ديوان حافظ . از محمّد سعيد المشتهر لغدند ( ! )
( - بالا ) .
آغاز : حمد بىعدد مر خداوندى را كه منور گردانيده قلوب مستنيران ظلمت نشينان ناسوتى را به نور لدنى .
مشترك 3 / 1605 ( 1 نسخه ) .
* شرح ديوان حافظ : شرح يك بيت از حافظ . از سودى ، به تركى .
گزارش بيت :
به بوى نافهاى كاخر صبا زان طرّه بگشايد - * ز تاب جعد مشكينش چه خون افتاد در دلها .
تركيه ، كتابخانهها 251 « شرح يك بيت حافظ » از كتابخانهء سليميّه .
* شرح ديوان حافظ : اصطلاحات و لغات ديوان حافظ . از شجاع فرزند حسين .
پيش از 1055 ق كه تاريخ نسخه است .
آغاز : بدان اى عزيز ، اعزك الله تعالى فى الدارين ، كه معانى بعضى از سخنان اهل عرفان نزد عوام الناس ، پوشيده و پنهان است ، مثل لفظ جام و باده و . . .
مشترك 3 / 1605 .
* شرح ديوان حافظ . از عبد الحسين شوقى تبريزى
فرزند خداويردى فرزند عبد الرسول ( وزير دنبلى ) . وى مستوفى روزگار فتح على شاه