آن آمده كه به سال 820 ق به تبريز رفتم و در مدرسهء شيخيه به تدريس « جام جهاننما » كه نگارش استادم مغربى بود ، و من آن را دو بار نزد او خوانده بودم ، و اجازت از او داشتم و نزد استاد بر آن حاشيههايى نگاشته بودم . بار ديگر به سال 850 ق نيز به تبريز برگشتم ، و به خواهش كمال الدين يوسف مشهور به مير شكى به گزارش آن پرداختم و اين كار را در باكو به انجام رساندم .
سپس پاسخ سه پرسشى است كه از گزارشگر در بارهء اين كتاب از او كرده بودند ، آنگاه به گزارش مىپردازد .
آغاز : سبحان رب العزة عما يصفون . . . اما بعد ، روزى از روزهاى گذشته ، در تاريخ سنهء عشرين و ثمانمايه بر سبيل سياحت گذرى به ديار آذربايجان به شهر مبارك تبريز . . . افتاديم .
نسخهها 2 / 1225 ؛ ذريعه 23 / 112 « منظومه زبدة العلاج » از احمد استادى طبسى با تاريخى كه با اينكس جور نيست ؛ فهرستواره 5 / 3496 « زبدة العلاج » با تاريخى ناجور .
دانشگاه ، ( ؟ ) ش 3 / 2261 ؛ فيلم 1 / 661 به تفصيل .
تركيه ، بروسه 326 .
* جام جهاننما . مغربى . حاشيه .
به آنچنانكه در نماى نسخه آمده از شيخ محمد عثمان مغربى .
حاشيهاى است با نشانهء « م » براى متن و « ح » براى حاشيه .
آغاز : حمد بىحد و شكر بىعد سزاى ذاتى . . . « ح » يعنى وحدت كه اصل قابليت جميع اشياء است ، احديت و واحديت از او ناشى است . ( - جام جهاننما ، شرح گجراتى پايين ) .
نسخهها 2 / 1121 .
آستان قدس ، 4 / 68 ، همانجا نامگو 188 .
* جام جهاننما . مغربى ، شرح .
گزارش از « عمر بن الجلى » كه آگاهى بيشترى از وى به دست نيامد ، جز آنكه بايستى پيش از 1066 نگاشته باشد كه اين تاريخ نسخهء آن است .
آغاز : از هر انوار كه در باغ مقال اهل كمال و انوار ازهار كه در حديقهء بيان ارباب البال سر بر آرد .
تركيه ، مغنيسا 113 .
* جام جهاننما . مغربى ، شرح . گزارش از مولانا وجيه الدين گجراتى علوى
( 911 - 998 ق / 1505 - 1590 م ) ، مريد شيخ محمد غوث گواليارى ( - جواهر خمسه ) . دانشمندى صوفى مشرب ، كه آثار بسيارى از وى باز مانده است . و مىنويسند كه وى مانع اجراى فتواى قتل محمد غوث پيشگفته شده است .
آغاز : حمد بىحد و شكر بىعد ، سزاى ذاتى كه وحدتش ( برابر متن ) . يعنى وحدت كه اصل قابليات جميع اشياء است . ( - جام جهاننما ، حاشيه ، عثمان مغربى ، بالا ) .
مشترك 3 / 1379 ( 8 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1225 ؛ علماى هند 242 نام چند كارش از آن ميان همين ؛ ايوب قادرى 539 كه نادرست مرگش را 978 ق / 1570 م آورده ؛ رود كوثر 338 ؛ نفيسى 2 / 763 ضمن زندگينامهء مغربى ؛ حدايق حنفيه 410 كه مرگ او را 997 آورده ؛ مآثر الكرام 181 نام كارهايش از آن ميان همين .
تهران ، نوربخش 2 / 222 ؛ فيلم 1 / 535 نسخهء پاريس .