اين چاولى ، به سبب بسيارى از بناهاى بزرگى كه ساخته ، نامور شده و از اين گذشته پس از نبردهاى بسيار ، در اعادهء نظم و انتظام در سراسر فارس توفيق يافته بود . چگونه ؟ با محدود كردن قدرت مردم شبانكاره و مقهور ساختن قبيلههاى كرد وابسته به آنان .
« پس از ذكر اين مقدّمه دربارهء تاريخ عمومى سدهء پنجم ( يازدهم ميلادى ) آمديم بر سر آنچه خود ابن بلخى نقل كرده كه گرانمايهترين بخش تأليف اوست زيرا تقريبا از حيث تأليف تاريخ ، نزديكترين نوشته به زمان خود مؤلف است . آخرين فرد از خاندان بويه كه در فارس سلطنت واقعى كرده ( بنا به قول مؤلف ) با كاليجار يا باكالنجار بوده ( زيرا در نسخه خطى فارسنامه موزهء بريتانيا هر دو صورت مذكور است ) [ 1 ] و گر نه به شكل ابو كاليجار يا ابو كالنجار مذكور است . در مورد املاى نام او بايد توجه داشت كه در تاريخ عربى ابن الاثير ابو كاليجار آمده و حال آنكه در نسخه خطّى زيج السنجرى محفوظ در موزهء بريتانيا [ 2 ] ( كه آن نيز به عربى است ) نام مورد بحث را به طور واضح ابو كاليزار نوشتهاند .
از سوى ديگر حافظ ابرو پيوسته « با » يا ابو كالنجار مىنويسد و اين املاى جديد است ( فى المثل در فارسنامهء ناصرى ) معنى اصلى نام به ظاهر شناخته نيست
شرح
[ 1 ] . من تنها دو مورد مشخص از املاى با كالنجار مىتوانم بيابم ( ص 119 ، س 5 و س 12 ) . اين موارد سهوا به طور غير عمد در حواشى موضوع مورد بحث حذف شده است .
[ 2 ] . به نشانهءor . q666 اين نسخه مشتمل است بر جدولهاى نجومى و ترتيب تاريخى وقايع تأليف ابو منصور الخازنى براى سلطان سنجر ( پسر ملكشاه ) درگذشته به سال 552 ( 1157 ) . نسخه خطى موزه بريتانيا ظاهرا رونوشتى است از دست خط خود مصنف كه در 620 ( 1223 ) نوشته شده . اوراق نسخه جدا از هماند و تا كنون منظم يا به ترتيب شماره مرتب نشدهاند امّا ورقى كه شامل جدولى از سلسله آل بويه است به آسانى قابل شناسايى است زيرا داراى اين عنوان است : جدول ملوك آل بويه من الديلمت بالعراق . ابو كالنجار املاى كلمه است در تاريخ گزيده ( گيب ، فاكسيميله ، ص 416 ) و در حبيب السّير ( بمبئى ، چاپ سنگى ج 2 ، بخش 4 ، ص 55 ) . اين تاريخها هر دو به فارسى نوشته شدهاند در ميان شاهزادگان قبلى بويهيى ، صمصام الدّوله ( پسر عضد الدوله ) نيز داراى نام ابو كاليزار بوده است و اين املا با ياى كشيده در هجاى دوّم شايد همان باشد كه ما بايد اختيار كنيم . نيز نگاه كنيد به يادداشت آقاى آمد روز :Amedrozدر مجلّه جمعيت آسيايى سلطنتى 672 .p، 1911, JRAS.