مدارج علمى آخوند خراسانى ، ص 53 - 62 ؛ 5 . مواضع سياسى آخوند خراسانى ، ص 63 - 90 ؛ 6 . انديشهء سياسى آخوند خراسانى ، ص 91 - 108 .
اين پاياننامه با توجّه به نقش كليدى و سرنوشت ساز علماى نجف ، بويژه آخوند خراسانى تهيّه شده است و در آن به گروههاى موافق و مخالف مشروطيّت در حوزهء علميهء نجف و ايران پرداخته ؛ زيرا در طول تاريخ همواره غاليان دينى در جريانات سياسى مهم كشور نقش بسزايى داشتهاند و اين نقش قابل انكار نيست .
انقلاب مشروطه نيز از وقايع مهم تاريخ ايران است كه موافقان و مخالفان فراوان و سرسختى داشته و در ضمن دستهاى پنهانى هم در كار بوده تا از اوضاع سياسى - اجتماعى عصر مشروطه استفادهء لازم را ببرند . در بارهء اين موضوع ، تاكنون كتاب و مقالات فراوانى به نگارش درآمده ، لكن در سطح يك پاياننامهء كارشناسى كه به صورت خاص به نقش علماى نجف بويژه آخوند خراسانى توجّه نمايد ، نبوده است .
و اساساً نقش آخوند خراسانى و انديشههاى ايشان ، مورد غفلت قرار گرفته و آخوند خراسانى در غربتى تاريخى و تاريكى دچار گشته است . در اين پژوهش ، چند سؤال اصلى و فرعى مطرح است كه پاسخ به آنها شالودهء پاياننامه را تشكيل داده است .
سؤال اصلى اين است كه : به چه دليل علماى نجف و مخصوصاً آخوند خراسانى در مواجهه و برخورد با انقلاب مشروطه ، از حاميان سر سخت آن بودند و نقش كليدى داشتند ؟
و سؤالات ديگرى در اين زمينه مطرح است از جمله :
1 . انقلاب مشروطيت ايران چگونه انقلابى بود ؟
2 . دلائل علما براى حمايت چه بود ؟
3 . نقش علما و آخوند چه اندازه بود ؟
4 . شالودهء انديشهء سياسى آخوند چيست ؟
در اين پژوهش ، ابتدا معناى لغوى مشروطيّت پرداخته شده و نظريات برخى از
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 474
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص٤٧٤