تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 228

مساهمون:

ص٢٢٨
متذكّر شده ، سبب اين‌گونه اشتباهات را كثرت اشتغالات ، تدريس ، رسيدگى به امور اجتماعى و سياسى ، اعتماد بسيار به نقل ديگران ، و تكيه بر حافظه مىداند . از ديگر ويژگىهاى فتاوا و اقوال اين اثر ، هم‌خوانى اغلب آراى محقّق خراسانى با گفته‌هاى فقهاست و كم‌تر فتواى نادرى يافت مىشود . مصحّح ، اثر را با چاپ پيشين شذرات مقابله كرده ، امّا فقط بر نسخهء خطى كتاب « دماء » دست يافته و نسخهء مخطوط ديگر كتاب‌ها را در دست‌رس نداشته است . مراحل ديگرى را كه در تصحيح و تعليق كتاب قبل ، اللمعات النيّرة ، بر شمرديم ، در پژوهش اين اثر نيز لحاظ شده است .

سه . تكملة التبصرة

آخرين و سومين عنوان منتشره ، تكملة التبصره است . اين اثر ، چاپ 1328 قمرى در تهران بوده و در آن به آراى علامهء حلّى توجّه شده است . علامهء حلّى ، آراى موافق را باقى گذارده و نظريات مخالف را ، الغا كرده است . اين اثر ، گسترده‌تر از كتاب علامهء حلّى بوده و يك دورهء مسائل فقه اسلامى است . در اين كتاب ، به استدلال و حجّت بر نمىخوريم و فقط بر فتاواى محقّق خراسانى آگاه مىشويم . حال پرسش اين است كه اكنون كه محقّق خراسانى از دنيا رفته است ، آراى مجتهد فوت شده به چه كار ما مىآيد ؟ مقلّدان كه نمىتوانند بدين فتواها عمل كنند ! در پاسخ بايد گفت كه با حفظ و نقل آرا و نظريات گذشتگان ، مىتوان بر اجماع يا شهرت آگاهى يافته ، اجماع احتمالى يا ادّعا شده را مىتوان از اتّفاق و اجماع محقَّق و راستين باز شناخت . نيز آراى مخالف با شهرت را دانست كه در فرآيند استنباط احكام ، به مجتهدان كنونى يارى مىرساند . افزون بر اين ، به اين ترتيب ، ميراث فقهى خود را حفظ كرده و فقه‌پژوهان را گرامى داشته‌ايم .
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 228 | مهدى مهريزى وهادى ربانى