در زادگاه خويش فرا گرفت . سپس به سبزوار رفت و چند ماهى نزد حاج ملا هادى سبزوارى فلسفه خواند و پس از آن در رجب 1277 ق ، به تهران سفر كرد و از محاضر اساتيد وقت استفاده كرد . و در ذى الحجّه 1278 ق ، جهت تكميل اندوختههاى علمى خويش به نجف اشرف هجرت نمود و در آن جا از محضر بزرگانى همچون شيخ اعظم ، مرتضى انصارى و ميرزاى بزرگ شيرازى ( رهبر نهضت تنباكو ) و شيخ راضى نجفى استفاده كرده و مدّت كوتاهى را هم در سامرّا بود تا به دستور ميرزا دوباره به نجف بازگشت و به مراحل عالى اجتهاد نائل آمد . و در نجف به كار تدريس اشتغال ورزيد ، تا اين كه رياست علمى و دينى نجف به طور كامل به وى منتهى شد . علامهء متتبّع مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى مىنويسد :
هنگامى كه وى دورهء اخير مباحث الفاظ را تدريس مىكرد ، عدهء شاگردانى كه در حوزه درسش شركت مىكردند 1200 نفر و پيش از آن هم در درس اصولش حدود 800 نفر از فضلا و طلّاب و علماى زبردست شركت مىكردند . وى در علم اصول ، ابداعات و ابتكاراتى دارد .
ايشان از علماى بزرگى است كه در زمان خويش به شدّت در مسائل سياسى دخالت و مشاركت فعّال داشته است . وى از مخالفان اخذ وام مظفر الدين شاه از روسيهء تزارى و از بنيانگذاران و پشتيبانان عمدهء نهضت مشروطيّت بوده كه مبارزات دامنهدار او ، خاصّه پس از استبداد صغير ، از عوامل مؤثّر خلع محمّد على ميرزا از سلطنت و استقرار مشروطيّت بود .
آخوند خراسانى ، به دنبال ورود سربازان روسى به ايران و اشغال آذربايجان و گيلان ، براى مقابله با متجاوزان دستور جهاد داده و شخصاً قصد آمدن به ايران را داشت كه ناگاه در بيستم ذىالحجهء 1329 ق ، در نجف به مرگى مشكوك از دنيا رفت ( احتمالًا عمّال انگلستان او را مسموم ساختهاند ) .
برخى از تأليفات علمى مرحوم آخوند خراسانى كه مورد استفاده و مراجعه بيشتر
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى ) — صفحة 192
مساهمون: مهدى مهريزى وهادى ربانى
ص١٩٢