بازداشت وى را صادر كند ، تا آن كه در شب 12 شعبان 1354 / 18 آبان 1314 ، دستگير و به يزد تبعيد گشت . « 1 » امّا پس از مدّتى كوتاه در 13 آذر ، به تهران منتقل و سه روز بعد ، براى حضور در دادگاه ، به مشهد روانه گرديد . پس از چندى ، وى را به تهران آوردند و در زندان قصر محبوس ساختند . محاكمهاش در ديوان حرب بر پا شد و دادگاه به اعدام وى رأى داد ، امّا با وساطت برادرش ، ميرزا مهدى آية اللَّهزادهء خراسانى ، از مرگ رهايى يافت ، و تحت الحفظ در منزلى ، در خيابان رى تهران ، با حضور دايم دو مأمور ، توقيف شد . « 2 » آقازادهء نجفى سرانجام در بعد از ظهر 26 دى 1316 ، برابر با 13 ذى قعدهء 1356 ، در تهران درگذشت . در گزارش پزشك شهربانى علّت مرگ وى سكته ذكر شده است ، « 3 » امّا فرزندش ، على نجفى ، گفته است كه پزشك احمدى با همان آمپول هواى معروف خود ، پدرش را به قتل رسانيد . « 4 » پيكر وى بىسر و صدا به شهر رى منتقل گرديد و در بقعة العلماى ناصرى به خاك سپرده شد . پس از سقوط رضاشاه ، در مسجد گوهرشاد مجلس ترحيمى براى آقازاده برگزار گرديد . « 5 » از او دو كتاب القضاء و الشهادات و الفاظ ، كه تقريرات آخوند خراسانى است ، به جاى مانده و حاشيهاى نيز بر كفايه نوشته است .
كتابنامه
1 . آثار الحجّة ، محمّد شريف رازى ، قم : كتابفروشى برقعى ، 1373 ، جزء اول .
2 . اسناد روحانيت و مجلس ، به كوشش : منصوره تدينپور ، تهران : كتابخانهء موزه و مركز اسناد مجلس شوراى اسلامى ، 1376 .
3 . انقلاب خراسان ، مجموعه اسناد و مدارك 1300 ش ، به كوشش : كاوه بيات ، تهران :
مؤسّسهء پژوهش مطالعات فرهنگى ، 1370 .
4 . تاريخ بيدارى ايرانيان ، محمّد ناظم الاسلام كرمانى ، به اهتمام : على اكبر سعيدى سيرجانى ، تهران : پيكان ، چاپ پنجم ، 1377 .
5 . تاريخ بيست سالهء ايران ، حسين مكّى ، تهران : علمى ، چاپ سوم ، 1374 .
6 . تاريخ علماى خراسان ، ميرزا عبد الرحمن مدرّس ، تصحيح : محمّد باقر ساعدى خراسانى ، مشهد : كتابفروشى ديانت ، 1341 .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 118 .
( 2 ) . همان ، ص 118 - 122 .
( 3 ) . همان ، ص 92 .
( 4 ) . به ياد حماسهء خونين گوهرشاد ، ص 69 .
( 5 ) . همان جا .