آن دور و تسلسل است و نيروى اراده حركات اعضاء و جوارح را پديد مىآورد و ظهورى از مشيت كبريائى خواهد بود همچنانكه لازم وجود ربط اين چنين است كه هر پديدهاى قائم به او است و فعل اختيارى بشر مستند به مباشرت فاعل است و در طول آن ظهورى از مشيت مقام كبريائى خواهد بود .
و قدرت محدود به جبر عبارت از نيروى حركت و سعى و كوشش و تحصيل خواسته است كه بر اساس اراده و تحقق مراد و حركت در خارج است كه در حيطه قدرت و عين اختيار است .
و مفاد قول امام عليه السّلام
( لا جبر و لا قدر )
يعنى ( لا جبر مجرّدا عن القدر و لا قدر مجرّدا عن الجبر ) .
و يا گوئى ( العبد مجبور في قدرته و قادر في مجبوريته ) و نيز گوئى ( العبد مضطر في عين اختياره و مختار في عين اضطراره ) .
و نيز گفته شده ( الانسان بما هو مختار مجبور و بما هو مجبور مختار ) .
و از نظر اينكه فعل اختيارى كه در خارج تحقق يافته بر اساس استناد به نيروى اراده صفت نفسانى و موهبت الهى است از اين نظر فعل اختيارى به بشر و مباشرت او استناد دارد به لحاظ اينكه ربط محض و بر اساس نيروى روانى و موهبت الهى است در نتيجه فعل مستند به اختيار بشر است از نظر اينكه استناد بموجب الهى و مشيت كبريائى دارد .
بالاخره فعل اختيارى بشر ربط و ارتباط محض به مشيت ساحت كبريائى دارد و بطور طولى صدور فعل و مباشرى حركات جوارحى بشر استناد بمشيت ساحت كبريائى دارد يعنى يك فعل و حركت در نظام خارج تحقق يافته و مستند به دو نيرو خواهد بود يكى نيروى حركت مباشرى بشر ، و ديگرى مشيت قاهره كبريائى كه ظهور نازل آن اراده فاعل مختار است زيرا گفته شده كه اراده روانى فاعل صفت نفسانى او است و ظهورى نازل از مشيت و اراده قاهره است و آن ظهورى از قضاء
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 439
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٤٣٩