كه به كرات بالا راه يابد و از اوضاع جهان زياده آگهى بيابد و نعمت قدرت متأخر از نيروى شنوائى و بينائى است و قدرت اعضاء و جوارح است كه از جمله قواى عمل براى نيروى عاقله و تعقل بشرى است .
بالاخره در اثر دو نيروى تفكر و انديشه و نيروى قدرت و مبدئيت للعمل جهان را ساحت ربوبى براى بشر مسخر فرموده و تمام تحولات كه در جهان رخ ميدهد در نتيجه استفاده از دو نيروى تعقل و تفكر و نيز قدرت عمل بشرى است به همين قياس عالم برزخ و قيامت نيز بر اساس نيروهائى است كه دسترس عموم بشر نهاده شده است زيرا سعادت و شقاوت ايمان و كفر و فضائل و رذائل در محور اين سه نيرو دور ميزنند و از همه گونه نعمتهاى مادى و معنوى ظاهرى و باطنى فردى و اجتماعى بشر ميتواند در اثر سه نيروى تعقل و تفكر و عمل آثارى در جهان بوجود آورد كه زياده بر تصور است و همچنين مراتب و كمالات معنوى و اعتقادى و اخلاقى ميتواند كسب نمايد و آثارى از خود در جهان باقى گذارد و در عوالم ديگر بهمراه داشته باشد .
قوله عليه السّلام
:
ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ
:
بيان توحيد حقيقى است و اينكه آنچه از خير و صلاح در جهان رخ دهد از فيوضات مقام كبريائى است و از آثار اشعهء تابان وجود و هستى است كه از مقام ربوبى هر لحظه ميتواند موجودات را فرا بگيرد و هر موجودى به قدر سهمى خود از آن بهرمند ميگردد از جمله بشر هر گونه از نعمتهاى زياده بر تصور متنعم و بهرمند گردد از پرتو اشعه وجود است كه خود او را فرا گرفته و از نيروهاى باطنى و ظاهرى و جوارحى است كه خود او را فرا گرفته و از نيروهاى باطنى و ظاهرى و جوارحى خود استفاده نمود .
همه اينها بر حسب طبع و آفرينش خير و صلاح و طبق نظام جهان است و مبنى بر منتهاى غير متناهى است كه حق تعالى دسترس بشر نهاده و همه نعمتها و جهان را در تسخير و اختيار او گذارده و هر يك از اعمال روانى و درونى و جوارحى