امكان اشرف بطور آنى بعرضه وجود خواهند درآمد .
و قسم ديگر موجودات جهان طبع و زمانيات است كه بر اساس تدريج و وابسته بقيود و امكانات بىشمار خواهند بود مانند حوادث يوميه و تدريجى زمانيات كه هر لحظه حاجت بتدبير و وقوع شرايط و امكانات دارد از جمله تركيب مواد عناصر و آميختگى كيفيات و عوارض كون بعد كون كه بر اساس تبدل و تجدد است .
و از گذشته نيز استفاده شد كه استواء و استيلا ارادهء قاهرهء ربوبى بر مجموع عرش و نظام عمومى كه سر تا سر عوالم امكان را فرا گرفته با استواء و استيلاء اراده قاهرهء بر هر يك از جزئيات و موجودات ريز و كلان جهان طبع يكسان است و تعدد و كثرت در اراده قاهره و قدرت نافذه مفهوم ندارد و تعدد بىنهايت و كثرت و تدريج به لحاظ موجودات و زمانيات است و سبب تعدد و كثرت اراده و يا قدرت مقام ربوبى نخواهد شد .
و مثال نازل از صفت فعل مقام ربوبى و استيلاء بر عرش و بر مجموع نظامهاى موجودات عوالم از جمله عالم طبع همانا انسان است كه مثال و نمونهاى از عالم كبير است و قلب او بمنزله عرش است كه معرض تدبير و تقليب و تغييرات نفس و نيروى غيبى و تدبير عاقله قرار ميگيرد .
و روح و نيروى عاقله از نظر تجرد و احاطه معنوى و نيروى غيبى آن بر همه اعضاء و جوارح بدن عنصرى يكسان تأثير و تدبير مىنمايد بدون اينكه نيروى غيبى تعدد و يا كثرت و يا اختلاف داشته باشد بلكه تفاوت به لحاظ صلاحيت و قابليت هر يك از اعضاء و جوارح خواهد بود مثلا استفاده اعضاء رئيسه و لطيفة مورد تأثير و تدبير بيشتر و استفاده زيادترى قرار خواهند گرفت مثلا استفادهاى را كه ديدگان هر لحظه از تأثير و نيروى معنوى روح مىنمايند هرگز كف دو پاى انسان اين چنين استفادهاى نخواهند نمود .
در نتيجه روح و روان عاقله انسان و همچنين بدن عنصرى و اعضاء جوارح
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 208
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٠٨