شرح
از امام صادق ( ع ) بر حسب روايات كه ذكر شده سؤال مىشود از مفاد كريمه
الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى
امام ( ع ) پاسخ فرمود ساحت كبريائى بر هر موجودى از موجودات علوى و سفلى احاطه و استيلاء دارد و نظام جهان را تدبير مىنمايد و احاطه علمى و قدرتى بر هر موجودى دارد و در اثر نزول نيروى هستى همه را بسوى تكامل سوق ميدهد .
شايسته است آيه مورد تفسير قرار بگيرد آيه بيان صفت فعل ساحت كبريائى است پس از خلقت عوالم علوى و سفلى ارواح قدسيه رسولان و قدسيان فرشتگان و خلقت كرات بىشمار آنگاه آن عوالم را بسوى كمال سوق ميدهد زيرا تدبير و استيلاء عبارت از به كار بردن آفريده و سوق آن بسوى مقصدى كه غرض از آفرينش آنست بدين نظر تدبير و سوق بسوى كمال فرع خلقت و از شئون ادامه آفرينش است و خلقت به لحاظ آغاز آفرينش گفته مىشود و تدبير و سوق آن بسوى غرض به آنست كه عوالم مجردات و فرشتگان را واسطه فيض وجود اجراى تدبير قرار دهد باينكه دستورات صادر را در باره مراتب نازل و از جمله عالم طبع است اجراء نمايند .
عرش عبارت از شعار قدرت و نفوذ و تدبير است كه تعبير بصفت فعل مىشود و عبارت از وجود اطلاقى يعنى گسترش نعمت هستى است كه پيوسته و هر لحظه سر تا سر عوالم خلقت را فرا گرفته مانند شعاعى كه از آغاز بر صحنه عوالم امكان تابيده و پرتوى نيز از عوالم علوى و قدسيان گذشته بمراتب نازل و بعالم طبع بتايد و افاضه شود و آن را سرابى لرزان تا ابد نمايش دهد و استقرارى كه در اين صحنه پهناور ديده مىشود و به چشم مىخورد دليل گويائى است كه همه عوالم پيوسته به يكديگر بواقعيتى ثابت تكيه داده و استناد دارد .
بالاخره استيلاء ساحت كبريائى بر عرش امكان عبارت از تدبير و معيت قيوميه