مفهوم آنها متخالفند موجود بوجود واحد حقيقى و عين ذات است در نتيجه ذات كبريائى وجود علم و قدرت و مبدئيت و حيات و اراده و سميع و بصيرت است و همچنين عالم و قادر وحى و مريد و سميع و بصير و جواد بطور اطلاق است و هيچ يك از اين صفات زايد بر ذات قدس نخواهند بود همه مظاهر وجوب وجود و صرافت وجود هستند و از نظر بساطت حقيقى حيات وحى و قدرت و قادر وحدت خواهند داشت .
ذات قدس كبريائى حقيقت وجود و ظاهر بالذات است ناگزير عوالم امكانى را پرتو ميافكند و نور مىبخشد بهيئت سايه كه هستى نما خواهد بود و همچنين ساحت كبريائى متجلى و ظاهر بالذات است از جمله جهان خلقت را تجليات پى - در پى او روشنائى مىبخشد .
در نتيجه در عوالم و جهان طبع آثار كمال كبريائى آشكار خواهد شد .
بر اين اساس كمالات و صفات كبريائى نيز بسيط خواهد بود مثلا علم و شهود او عين ذات اجمالى و مقام جمعى است و در پرتو آن علم باشياء دارد نه بعلم ديگر و زائد زيرا علم و شهود بطور اطلاق حقيقت واحدة و داراى مراتب اجمال و تفصيل است و علم و شهودى كه عين ذات كبريائى است منافات ندارد كه علم باشياء داشته باشد يعنى علم بذات كبريائى و باشياء بصورتها العلمى ازلى است ولى نسبت بوجوداتها العينى الخارجى كه علم و شهود مرتبه نازل امكانى است حادث باشد .
بر اين اساس علم بذات قدس صفت ذاتى و عين علم باشياء در ازل و ابد بوده ولى مرتبه نازل آن كه بصورتها العينى الخارجى است حادث و صفت فعل مىباشد و علم بذات قدس داراى حكم صفت ذاتى است همچنين ندّ و مثل و مانند و شبيه ندارد ضد آن نيز منفى است زيرا واحد بوجود حقيقى است ولى مرتبه نازل علم باشياء كه بوجوداتها الخارجى ظهور نموده قابل حدوث و زوال خواهند بود .
به همين قياس ساير صفات ذاتى كبريائى مراتب نازل هر يك از آنها بوجوداتها العينى الخارجى قابل حدوث و زوال خواهند بود .
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 147
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص١٤٧