علمى خواهد داشت .
و بر حسب آيه
أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ
ادراك و شعور هر عضوى از بدن نيز در اين مرحله بظهور ميرسد .
بالاخره نظام عالم قيامت از اهل ايمان كامل پس از حساب و بررسى پيشگاه كبريائى به صورت صحنه قدرت درمىآيد هر چه را اراده نمايد بيدرنگ پديد مىآيد نظر باينكه حيات منشأ احساس و ادراك و شعور است بدن عنصرى كه در دنيا از پرتو روح عاقله حياتى داشته و بهره ناچيزى از حس و شعور واجد بوده پس از پيمودن مراحلى در تحت جاذبه روح در برزخ هنگام كه در آستانه قيامت قرار ميگيرد و باذن پروردگار به صورت و هيئت مانند اعضاء سابق خود در مىآيد لا محاله از حيات حقيقى نيز سهم بيشتر از ادراك و شعور خواهد داشت زيرا هم چنان كه روح باقصى درجه تعقل خود نائل شده همچنين بدن او نيز كه اتحاد وجودى با روح دارد باقصى درجه حيات و ادراك رسيده است و آيه
وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ
به اين حقيقت اشاره نموده است لا محاله هر يك از نيروهاى ظاهرى مانند بينائى و شنوائى انبساط يافته و شعاعى از ملكوت و قدرت خواهد بود .
و از آيه
فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ
استفاده مىشود بدن اخروى مانند و بهيئت بدن دنيوى است ولى مثل آن بىخبر از خود نخواهد بود بلكه حيات آن قوىتر و ادراك و احساس بيشترى خواهد داشت و هر چه در دنيا بطور مباشرت انجام داده حركت ذاتى همان عضو بوده و حاضر دارد و بشهادت آنها قيام مىنمايد
حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
هر يك از اعضاء و جوارح انسانى به قدر دخالت آن در صدور و مباشرت عمل نيك و صالح و يا طالح متنعم و يا معذب خواهد بود .
هم چنان كه نظام عدل حقيقى پروردگار چنين مقتضى است هر عمل اختيارى