و نباتات و حيوانات و بشر را از هر سو فرا ميگيرد .
قوله ( ع ) بنا اثمرت الاشجار و اينعت الاثمار و جرت الانهار و بنا يتنزل غيث السماء و ينبت عشب الارض :
هر يك از اين صفات بر حسب اقتضاء مورد است و همه از شئون سبقت ذاتى است كه بطور موهبت ساحت كبريائى آنان را فضيلت بخشيده و آثار متنوع و بىشمار و در همه عوالم به تناسب طورى ظهور مىنمايد و همه از يك مقوله هستند و شأنى از شئون نازل و آثار فعل قدس كبريائى است .
از جمله آبها و نهرها در كوهها و دشتها هر لحظه جارى است و ابرهاى باردار و سنگين كه همه اوقات و فصول اقطار جهان را فرا گرفته و سرزمينها را سيراب و بىنياز مىنمايد و نباتات و درختان را حيات ميدمد و به حركت و جنبش درمىآورد و شكوفهها به صورت ميوههاى شاداب دسترس بشر قرار ميگيرد همه و همه بوسايط بىشمار بنظام جهان باز گشته و آن اثر و پرتوى از گوشه و كنار وساطت در باره فيوضات تكوينى است .
و ذكر هر يك از اين قبيل نعمتها به منظور تعليم و تربيت دانشجويان مكتب عالى است كه آنان را متوجه نمايند و بمقام رسالت و وصايت و همچنين بنعمتهاى بىحساب و بىنهايت مقام كبريائى پى ببرند همچنين بوساطت ارواح قدسيه و بركات وجوديه آنان متوجه شوند و در همه عوالم و منازل امكانى انوار قدسيه و ارواح طاهره وساطت خواهند داشت و بدين جهت موصوف بصفت و بفضيلتى معرفى مىشوند كه غرض و غايت از خلقت و نظام عالم خواهند بود و كلمه
( لو لاك لما خلقت الا فلاك )
ناظر به اين معنا است كه غرض از خلقت عوالم انوار قدسيه هستند
قوله ( ع ) و بعبادتنا عبد اللَّه و لو لا نحن ما عبد اللَّه :
لازم مقام وساطت حقيقى و سبقت وجودى كه برسول صادع اسلام صلّى اللَّه عليه و آله و سلم
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 312
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٣١٢