آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ أُولئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَ الشُّهَداءُ . »
« 1 »
7 . امام صادق عليه السلام مىفرمايد :
مَنْ لَمْ يَتَفَقَّهْ مِنْكُمْ فِىالدّينِ فَهُوَ اعْرابِىٌّ ؛ هر كدام از شما كه بصيرت دينى نداشته باشد ، اعرابى است .
فيض براى تبيين مراد از « اعرابى » از قرآن استمداد مىجويد و مىگويد : اعرابى عبارت است از انسان جاهلى كه از دين اطلاع چندانى ندارد و اين كلمه منسوب به « اعراب » است ( نه عرب ) . اعراب به بياباننشينانى گفته مىشود كه جز براى رفع حوائج دنيوى خود به شهرها وارد نمىشوند . طبعاً اطلاعات چندانى از دين ندارند . و خداوند دربارهء آنها فرموده است :
الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ ؛
« 2 » باديه نشينان عرب در كفر و نفاق ( از ديگران ) شديدتر و نسبت به نشناختن حدود و مرزهاى آنچه خدا نازل كرده است ، سزاوارترند . « 3 »
8 . امام على عليه السلام در دعاى نماز استسقاء مىفرمايد : « لا تُؤاخِذْنا بِاعْمالِنا : خدايا ما را به جهت اعمالمان مؤاخذه مكن . »
فيض در شرح اين سخن مىفرمايد : اين دعا دلالت دارد كه گناهان ، رحمت الهى را از انسان دور مىكند . سرّ مطلب آن است كه خداوند بخيل نيست كه بخشش خود را از ما انسانها دريغ دارد ، از طرف او منعى نيست ، بلكه مشكل از طرف ما انسانهاست كه با اعمال ناشايست خود استعداد دريافت رحمت خداوند را از دست مىدهيم و يا
هامش
( 1 ) . الوافى ، ج 5 ، ص 802 .
( 2 ) . التوبة / 97 .
( 3 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 127 - 128 .