20 در تيمّم بدل از غسل و وضو يك ضربه ( زدن دست بر زمين ) كافى است
در تيمّم بدل از غسل ، و وضو ، سه نظر در ميان فقها وجود دارند :
1 - تيمّم چه بدل از غسل باشد يا وضو فقط يك بار ضربه ، معتبر است .
2 - در آن چه بدل از غسل يا وضو ، دو بار ضربه ، معتبر است .
3 - در تيمّم بدل از وضو ، يك بار و در تيمّم بدل از غسل ، دو بار .
مشهور فقها قول سوّم را انتخاب كردهاند كه يك بار ضربه در تيمّم بدل از وضوء ، و دوبار ، در تيمّم بدل از غسل است . و گروهى از فقها از جمله سيّد مرتضى به قول اوّل ، فتوى دادهاند كه تيمّم چه بدل از غسل باشد يا وضو ، در هر دو ، يك بار ضربه زدن با دست بر زمين ، كافى است . محقّق اردبيلى مطابق بانظر سيّد و مخالف با مشهور ، فتوا داده است . كه در هر تيمّم يك ضربه كافى است . « 1 »
ملّامحسن فيض همين قول را انتخاب كرده و گويد : « 2 »
در هر تيمّم ، گذاشتن دو كف دست بر زمين يك بار واجب است ، چنان كه در صحيحههاى مشهور كه امام عليه السلام در مقام بيان بوده فعل او يك بار بوده است .
و گفتهاند : دوبار ، چنان كه در برخى از صحيحهها قول امام عليه السلام چنين گزارش شده ، و اين بر استحباب ، يا تخيير حمل شده است ، و گفتهاند : براى وضو يك بار و
هامش
( 1 ) - مجمع الفايدة و البرهان : ج 1 ، ص 234 .
( 2 ) - مفاتيح الشرايع : ج 1 ، ص 62 .