[ 79 ] گلزار قدس
( فارسى )
عنوان مجعول : ديوان فيض
اين اثر شامل غزليّات و رباعيات است كه فيض كاشانى در طى سالهاى مختلف سروده است . گويا وى ، قبل از سال 1062 كه تحريرِ دومِ فهرست نخستش را تدوين كند آن را با مقدمهاى به نثر فراهم مىآورد و در فهرست تأليفات خويش از آن نام مىبرد .
سر آغاز گلزار قدس ، ديباچهاى است كه فيض در آن پس از حمد الهى ، سبب گرايش و تمايل خويش به اشعار و ابيات اهل معرفت و محبّت را بيان مىدارد تا حدّى كه زمان شباب كه آتش طبيعت در التهاب است ، گاهگاه با قلّت بضاعت ، از مبادى معرفت و محبّت به قدر حوصله بهره مىبرد و كلام خويش را فراخور استطاعت در لباس تمثيل و استعارت به ضابطِ نظم و خازنِ تأليف مىسپرد ، آن گاه كه سخنان منظوم را فراهم مىآورد در صحيفهاى ترتيب مىدهد كه متعطّشان وادى طلب كه به واسطهء حجب ظلمانى گرفتارند به دستيارى آن كلمات شورانگيز خود را از وادى خذلان بيرون كشند .
در پى آن به معارضه و ستيزِ گروهى قاصر برمىخيزد كه نسبتِ عشق و محبّت را به جناب الهى روا نمىدانند و آن را گمانى باطل مىداند و براى اثبات مدّعاى خويش از قرآن و حديث دلالت مىآورد . وى بر اين باور است كه اشعارش از گونهء شعرى نيست كه در شرع رسول - صلى اللَّه عليه و آله - مذمّت شده ، بلكه بعضى از گونهء دعا و مناجات است و بعضى تحميد و گونهء ديگر از قبيل حكمت و موعظه است .
پس از ختامِ اين مقدّمه ، غزليّات و رباعيّات - و احتمالًا برخى از قصائد - فيض به دنبال مىآيد . يگانهء نسخهء معتبر - شناخته شده - كه با اين نگرش فيض فراهم آمده ، نسخهء شمارهء 937 كتابخانهء ملى است كه توسّط شاگرد فيض ، ابن سيّد ركنالدين مسعود عقيل الدين الحسينى در اواخر سال 1085 كتابت شده است . در همان سالها ، فيض ، طرائف و ظرائف اين گلزار قدس را بيرون مىكشد و چند رسالهء منظوم ديگر با عنوانهاى