الكاظم عليه السلام است و در جلد 5 ، ص 287 به آن اشاره كرديم ، آمده است : « فروى أبوالوضاح محمد بن عبداللَّه بن زيد النهشلي عن أبيه عبداللَّه بن زيد الذي كان من أصحاب الإمام الكاظم عليه السلام قال عبداللَّه بن زيد أنّه كان جماعة من خاصة أبي الحسن الكاظم عليه السلام من أهل بيته و شيعته يحضرون مجلسه و معهم في اكمامهم ألواح آبنوس لطاف و أميال فإذا نطق بكلمة أو افتنى في نازلة أثبت القوم ما سمعوه منه في ذلك . قال عبداللَّه : فسمعنا و هو يقول فى دعائه . . . » . سپس تا پايان دعاى جوشن صغير را كه از آن حضرت شنيدهاند نقل مىكند .
بارى ، اصحاب ائمه عليهم السلام سعى كردند اين احاديث مشتمل بر وظايف و آداب دعا را حفظ كنند و عين الفاظ ادعيهء مأثوره از ائمه عليهم السلام را ثبت نمايند و آنها را در اصول و كتب خود بگنجانند . چنانكه در جلد 2 ، ص 129 - 133 الذريعه توضيح داديم ، تعداد زيادى از اصول و كتابها از بين رفته و زندگىنامهء مؤلفان آنها از ديد ائمهء رجال پنهان مانده است . اين كتابها كه ضمن شرح حال مؤلفان آنها در كتب رجالى آمده است ، بيشترين آنها عيناً تا اواسط قرن پنجم بر جاى بودند . ياقوت در صفحهء 342 از جلد دوم معجم البلدان در مادهء « بين السورين » به اين مطلب تصريح كرده و گفته است كه بين السورين در كرخ بغداد از بهترين و آبادترين محلههاى كرخ بود و كتابخانهاى را كه ابونصر سابوربن اردشير « 1 » ، وزير بهاءالدوله فرزند عضدالدوله ، وقف كرده بود ، در
هامش
( 1 ) . سابور معرّب شاپور است . وى ، به گفتهء ابن خلكان ( ج 1 ، ص 200 ) ، به سال 336 در شيراز متولد شد و به سال 416 در بغداد درگذشت . شاپور از وزيران شيعهء سلطان شيعه مذهب بهاءالدوله بود . بهاءالدوله در سال 403 در سن تقريباً چهل و سه سالگى درگذشت و در نجف در جوار پدرش فناخسرو ملقب به عضدالدوله بويهى دفن شد . شاپور از وزيران اهل علم و فضل و ادب و دارالعلم وى در بغداد مركز تجمع شاعران و اديبان بود . ثعالبى در يك باب مستقل از يتيمة الدهر ستايشگران وى را گرد آورده است . از جمله ابوالعلاء معرّى كه در مديحهاى او و دارالعلم وى را در بغداد ستوده است . از زندگىنامهء شاپور در ابن خلكان پيداست كه وى در منصب وزارت مردى مقتدر بوده و نسبت به شاعران و اديبان و مديحهسرايان پيرامون خود با سعه صدر و گشاده دستى رفتار مىكرده است . اين موقعيت مادى شاپور به علاوهء فضائل علمى و كمالات روحى او عوامل نيرومندى بودند كه او را تشويق به گردآورى كتابهاى علمى بهويژه نسخههاى نفيس كمياب تصحيح شدهء معتبر مزين به خط مؤلفان آنها ، و وقف اين كتابها به هم مذهبان خود كرد .