مىكند .
در اين آيات ، هدايت الهى به اراده و مشيت خدا متعلق شده است و روشن است كه مشيت الهى بدون ملاك و ضابطه نيست و براساس معيارهاى حكيمانه است و بنابراين ، مشيت او بر هدايت افرادى كه راه او را رفتهاند ، تعلق مىگيرد .
در اينجا نكتهاى را تذكر مىدهيم و آن اينكه طبق آيات قرآنى هدايت مخصوص مؤمنان قابل افزايش است بنابراين وقتى در نماز مىگوئيم :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
( ما را به راه راست هدايت فرما ) منظور افزودن بر مراتب هدايت است و يا اينكه منظور تجدد لحظه به لحظه هدايت الهى است كه موجب ثابت ماندن در صراط مستقيم مىشود .
5 - هدايت الزامى :
نوع ديگرى از هدايت الهى است كه در مرحله امكان وجود دارد ولى هرگز به مرحله وقوع نرسيده است و آن هدايت الزامى و اجبارى همهء افراد روى زمين است به گونهاى كه تمام مردم چه بخواهند و چه نخواهند به خدا و پيامبر او ايمان بياورند .
خداوند قدرت چنين كارى را دارد ولى هيچ وقت آن را انجام نداده و نخواهد داد آياتى كه به اين معنى دلالت دارد متعدد است از جمله اين آيات :
قُلْ فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ فَلَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ
« 1 »
بگو پس براى خداست حجت فراگير اگر بخواهد همهء شما را هدايت مىكند .
هامش
( 1 ) - سورهء انعام ، آيه 149 .