وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعاً
« 1 » و اگر پروردگار تو بخواهد همه مردم روى زمين هدايت مىشوند .
أَ فَلَمْ يَيْأَسِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيعاً
« 2 » آيا مؤمنان مأيوس نشدند از اينكه اگر خدا بخواهد مردم همگى هدايت مىشوند .
آرى خداوند قدرت هدايت عموم مردم را دارد همانگونه كه در تكوينيات چنين است و مثلا حركت ستارگان و گردش منظومههاى شمسى و حتى كار بعضى از اعضاء بدن انسان مانند قلب و دستگاه هاضمه براساس هدايت الزامى خداوند است و اراده هيچ موجودى در آنها اثر ندارد و خللى در كار آنها نمىكند .
اما خداوند در مورد هدايت تشريعى با اينكه قدرت الزام و اجبار را دارد چنين نكرده است و انسانها را در انتخاب راه از چاه آزاد گذارده و البته ابزار تشخيص را هم به او داده به وسيله پيامبران او را به راه راست دعوت نموده است اگر خداوند چنين كارى را انجام مىداد و همه را خواه و ناخواه وادار به ايمان مىكرد . مسأله تكليف باطل مىشد و افراد خوب از بد تمييز داده نمىشدند و در واقع اگر چنين كارى صورت مىگرفت ايمان آوردن اجبارى كافران امتيازى براى آنها نبود ولى حق كسانى كه از روى اختيار ايمان مىآوردند ، ضايع مىشد .
ضلالت :
گمراهى و ضلالت نقطه مقابل هدايت است و آن حالتى است كه كافران و
هامش
( 1 ) - سوره يونس ، آيه 99 .
( 2 ) - سورهء رعد ، آيه 31 .