منافقان و تمام كسانى كه از راه خدا و پيامبر كنار افتادهاند به آن مبتلايند . گمراهان كسانى هستند كه بر خلاف فطرت پاك خود و بر خلاف تعاليم انبياء از خدا و راه درست دور افتادهاند و در مسيرى بر خلاف مسير حق گام برمىدارند .
خداوند درباره اين كافران و معاندان چنين مىفرمايد :
وَ مَنْ يَتَبَدَّلِ الْكُفْرَ بِالْإِيمانِ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ
« 1 » و كسى كه كفر را با ايمان تبديل كند از راه راست گمراه شده است .
وَ مَنْ يَكْفُرْ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا بَعِيداً
« 2 » و كسى كه به خدا و ملائكه و كتابها و پيامبران او و روز قيامت كافر باشد همانا به گمراهى سخت و دورى افتاده است .
مسأله مهمى كه بايد در اينجا مورد بحث قرار بگيرد اين است كه در بعضى از آيات قرآنى گمراه شدن گمراهان به خداوند نسبت داده شده كه گويا اين خداست كه كافران را گمراه كرده و آنها را از راه بدر برده است :
إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ وَ تَهْدِي مَنْ تَشاءُ
« 3 »
( حضرت موسى مىگويد ) آن نيست مگر آزمايش تو ، هركس را كه بخواهى گمراه مىكنى و هركس را كه بخواهى هدايت مىنمائى .
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
« 4 »
هامش
( 1 ) - سوره بقره ، آيه 108 .
( 2 ) - سوره نساء ، آيه 136 .
( 3 ) - سوره اعراف ، آيه 155 .
( 4 ) - سوره ابراهيم ، آيه 4 .