احكام تنوين و نون ساكنه
نون ساكنه - آنست كه داراى حركت نباشد و در وسط و آخر كلمات اعم از اسم ، فعل ، حرف واقع مىشود مانند : من ( هر كس ) - كنت ( بودى ) - من ( از ) .
تنوين - نون ساكنه ايست كه بتلفظ در ميآيد ولى نوشته نميشود و مختص باسم است نه فعل و حرف و هميشه در آخر اسم قرار ميگيرد و آن را بتكرار رسم حركت مينمايانند ( ) كه به فارسى دو زبر - دو زير - دو پيش و به عربى نصب - جر - رفع خوانند مانند :
محمّدا - قوم - خير كه محمّدن - قومن - خيرن خوانده ميشوند .
تبصرهء 1 - كلماتيكه آخر آنها داراى دو زبر - دو زير - دو پيش باشد به عربى منصوب - مجرور - مرفوع نامند .
تبصرهء 2 - اسماء منصوبه را به صورت الف نويسند مانند : غالبا - واقعا - عالما عامدا باستثناى كلماتيكه بتاء مدوّره ( ة ) يا همزه ختم شود مانند دفعة - بغتة - جزء ابتداء .
تبصرهء 3 - نون ساكنه و تنوين نزد همزهء وصل از جهت رفع التقاء دو ساكن مكسور و يا مفتوح ميگردد مانند :
إِنِ ارْتَبْتُمْ
-
إِنِ امْرُؤٌ
-
لَهْواً انْفَضُّوا
-
ثَلاثَةٌ انْتَهُوا
-
فِسْقٌ الْيَوْمَ
-
بَعْضٍ الْقَوْلَ
-
أَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها
-
مِنَ الَّذِينَ
-
مِنَ اللَّيْلِ .
تنوين و نون ساكنه نزد حروف تهجى داراى چهار حكم است .
1 - اظهار 2 - ادغام 3 - قلب يا ابدال 4 - اخفاء .
احكام چهارگانهء فوق را براى سهولت ضبط و سپردن بحافظه در اين دو بيت گنجانيدهاند :
تنوين و نون ساكنه حكمش بدان اى هوشيار * كز حكم آن زينت بود اندر كلام كردگار