12 تفاسير قرن دهم ، يازدهم و دوازدهم
اهداف : 1 ) آشنايى با اوضاع فرهنگى و سياسى قرنهاى دهم ، يازدهم و دوازدهم ، توسعه اخبارى گرى ، ورود حكومت صفوى و تقويت آيات الاحكام و نيز گسترش حاشيه نويسى بويژه حاشيه بر تفسير بيضاوى در ميان اهل سنت ؛ 2 ) شناخت مهمترين تفاسير روايى ، شيوهء عملى و علمى اين مفسران ، تفاسير نقلى محض و بدون تحليل و تفاسير روايى همراه با تحليل ؛ 3 ) آشنايى با گرايشهاى قرنهاى دهم ، يازدهم و دوازدهم ؛ از جمله گرايش فلسفى و معرفى اجمالى تفاسير فقهى .
نكات مشترك اين سه قرن
در اين سه قرن دانشمندان بويژه شيعيان احساس مىكنند كه تفاسير از حالت اصلى خود ، يعنى بهرهمندى از سنت و گفتار ائمه معصومين عليهم السلام منحرف شده و مفسران به مباحث ادبى محض يا كلامى روى آوردهاند ؛ به همين دليل دانشمندان به جمع آورى احاديث و تفاسير روايى همت گماشتند . نكات مشترك در اين سه قرن كه مىتوان بدان اشاره كرد ، به قرار زير است :
1 . گسترش اخبارى گرى : در اين سه قرن اخبارى گرى توسعه يافت و بيشتر تفاسير كاملى كه نوشته شد ، تفسيرهاى روايى محض هستند . در ميان اهل سنت سيوطى درّ المنثور را مىنويسد و در ميان شيعه تفسير منهج الصادقين ملا فتح اللّه كاشانى ، البرهان بحرانى ، نور الثقلين حويزى و مانند آن نوشته شد .