تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى ) — صفحة 283

مساهمون:

ص٢٨٣
شيعه و سنى - نگاشته‌اند كه عدد آن به حدود 83 حاشيه و شرح مىرسد . معروف‌ترين حاشيه آن ، حاشيه شيخ‌زاده و حاشيه شهاب خفاجى و حاشيه قونوى است . متن اين كتاب بر گرفته از تفسير كشاف با خلاصه كردن و حذف زوايد و روايات اسرائيلى آن مىباشد كه به بررسى نام سوره ، شأن نزول ، بررسى احاديث ، نكات ادبى ، اعراب ، معانى و بيان با عباراتى بسيار متين و گويا مىپردازد . بيضاوى در تمام علوم اسلامى كتاب دارد و كتابهاى ايشان معمولا از ارزش بالايى برخوردار است . در علم كلام ، طوالع الانوار و مطالع الانظار و شرحى بر فصول خواجه طوسى دارد و در فقه شافعى ، شرح المصابيح ، الغاية القصوى ؛ در لغت ، شرح المنتخب ؛ در منطق ، شرح المطالع ؛ در اصول فقه ، منهاج الوصول و شرح مختصر ابن حاجب ؛ در حديث ، شرح مصابيح ؛ در عرفان و تصوف ، تهذيب الاخلاق و در تاريخ ، كتابى فارسى و ارزشمند به نام نظام التواريخ را نوشته است . كتابهاى ديگرى نيز از ايشان نام برده شده كه مهم‌تر از همه ، تفسير انوار التنزيل و اسرار التأويل است . مؤلف با نوشتن اين تفسير و رسيدن خبر آن به پادشاه وقت به مقام قاضى القضاتى رسيد . در قرنهاى دهم ، يازدهم و دوازدهم - چنان كه در فصل دوازدهم نقل خواهد شد - چنان مورد اهميت بوده كه بيش از شصت شرح و حاشيه در همين قرنها بر آن نوشته شده است و اين نشان مىدهد كه تفسير ، نزد دانشمندان آن عصر و عصرهاى متأخر ، از اتقان ويژه‌اى برخوردار بوده است ، افزون بر اهل سنت ، علماى شيعه نيز بر آن حاشيه دارند ؛ از جمله آنها حاشيه شيخ بهائى ( متوفاى 913 ق ) است . شايد علت كثرت حاشيه و شرحها ، اختصار و حذف زوايد بوده است .

مهم‌ترين منابع تفسير بيضاوى

كشاف زمخشرى ، تفسير كبير ، مفاتيح الغيب و تفسير راغب اصفهانى از مهم‌ترين منابع تفسير بيضاوى است ؛ اما به نظر مىرسد تفسير بيضاوى با اصلاحات و تهذيب ،