آنها به بحث و به نوعى به فقه مقارن بين اهل سنت مىپردازد . ايشان به حريت در رأى و نقد آرا معروف است . با اينكه مالكى است ، گاهى رأى شافعى را مىپذيرد و گاهى بر ابو حنيفه نقد نموده ، هرچه ادله قوىتر باشد آن رأى را بهتر مىپسندد ؛ به همين جهت در ذيل آيه 43 از سورهء بقره
وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ
امامت صغير را در صورتى كه قرائتش صحيح باشد ، مىپذيرد ؛ با اينكه مالك مخالف اين فتواست . « 1 »
روش تفسيرى ايشان يك روش اجتهادى است و به ادله مختلف آيات را تفسير مىكند ؛ اما موضوعات فقهى را با تفصيل بيشترى بحث مىكند ؛ همانطور كه در مباحث ادبى نيز اين چنين است .
مؤلف در مقدمه مىنويسد : از قصص مفسران و اخبار مورخان جز موارد ضرورى ذكر نكردهام ؛ ولى به تبيين احكام پرداخته ، اگر آيهاى متضمن حكم يا احكامى است ، مسائل مختلف آن را روشن شاختهام ؛ در آن به اسباب نزول ، الفاظ غريب ، حكمتهاى آيات و تأويل و تفسير پرداختهام . « 2 »
تفسير مقدمهاى سودمند در علوم قرآن دارد كه بيست فصل از مباحث برون قرآنى را مورد بحث قرار مىدهد : فضايل قرآن ، كيفيت و احكام تلاوت ، نهى اهل قرآن از ريا ، وظايف حاملان قرآن ، فضيلت اعراب و قرائت ، فضيلت تفسير قرآن ، بزرگداشت قرآن به دست حاملان آن ، تفسير به رأى و مراتب مفسران ، سنت در كنار كتاب ، كيفيت تفقه قرآن و سنت ، مفهوم نزول قرآن بر هفت حرف ، جمع قرآن ، ترتيب سورهها و تاريخ قرآن ، معانى سوره ، آيه ، واژگان دخيل ، اعجاز قرآن ، احاديث فضايل سور ، تحريف ، استعاذه و بسمله .
هامش
( 1 ) . مختصر تفسير قرطبى ، ج 1 ، ص 11
( 2 ) . محمد بن احمد قرطبى ، الجامع لاحكام القرآن ، ج 1 ، ص 3 . ذهبى اين تفسير را در زمرهء تفاسير فقهى آورده است ( التفسير و المفسرون ، ج 2 ، ص 493 ) ، شايد از نام تفسير الجامع لاحكام القرآن تأثر پذيرفته است . ر . ك : محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 2 ، ص 403 .