درة التاج ( فارسى ) — صفحة 792

و امّا آنك تحريك ايشان « ( از ) » براى امرى غير معشوق است ، به جهت آنك او امرى است كى متصوّر نيست « 1 » در تحريك ارادى « 2 » ، - جه لابدّ باشذ كى از براى جيزى باشذ - كى مريد طلب آن كند ، و اختيار حصول او [ ( بر لا حصول او ) ] و هر مطلوبى - و مختارى محبوب بوذ ، و دوام حركت دلالت كند بر فرط طلب - كى دالّ است بر فرط محبّت ، و محبّت مفرطه « 3 » عشق است . بس تحريكى كى ايشان راست از براى معشوقى « 4 » و مختارى باشذ . و امّا آنك معشوق ذاتى باشد كى يابند آن را ، بسبب آن ممتنع است كى آن نيل « 5 » ممكن نيست كى باشذ الّا دفعة ، و اگر جنين بوذى بايستى كى جون ذات را بيافتندى « 6 » حركت واقف شدى ، لكن حركت نمىايستد بس ذات را به حركت نيابند . و امّا آنك معشوق صفتى باشد كى ( ب ) يابند آن را ، تصوّر نيل آن بذات آن نتوان كرد ، الّا آنك صفت منتقل شوذ از محلّ خوذ ، بذات عاشقى كى طالب آن صفت است - به حركت ، و بدرستى شناختى كيفيّت حال در امتناع انتقال اعراضى « 7 » كى متشخّص‌اند بمحالّ ايشان [ ( و ) ] جون آن صفت بعينها منتقل نشود - بلك مماثل او حاصل ( مى ) شوذ ، بس صفت را در نيا « [ فته ] » باشند « 8 » بلك شبيه او باشد كى دريافته باشند « 9 » . و امّا آنك معشوق را نيابند ، نه او و نه شبيه او ، دوام حركت ايشان منع جواز اين مىكند ، - جه اگر جنين بوذى متحرّك بارادت حركتى دايم طالب محال بوذى ابدا ، و عقل سليم تصور آن نمىكند در « 10 » مريدى بارادتى كلّى - كى متصوّر شوذ به آن جوهرى مجرّد از غواشى مادّىّ .