شخصا نسخه مطبعه را از روى اصل مسودهاش استنساخ كرد و البتّه بهنگام نوشتن هم تصرفات كلى مىنمود ، مطالب اصل را تكميل و أحيانا عبارات سابق را تغيير داده تبديل بأحسن مىكرد و خلاصه كتاب را در قالب تازهئى مىريخت .
اما پس از طبع جلد چهارم كه آن مرحوم هم از جهت فقدان زوجه صالحه خود متألم بود و هم بيمارى و كسالت و عوارض شيخوخت او را از كار بازداشت ، نتوانست كه جز ده بيست صفحهاى از اين جلد را پاكنويس نمايد ؛ و بناچار زحمت فوقالعاده اين امر - يعنى استنساخ از مسوده - بر كارهاى ديگر اين ضعيف افزوده شد .
در موارد متعدد به تراجمى برخورديم كه جز عنوان و نام مأخذ چيزى نوشته نشده ، و يا شرح حالهائى به صورت مكرر آمده ، و يا برخى از مطالب ناتمام مانده بود . اينها همه مستلزم صرف وقت بسيار بود ، اما به يارى حق سبحانه و تعالى ظرف مدت يك سالى كه اين مجلد زير چاپ بود تدريجا بر همه مشكلات فائق آمده و كتاب را به صورتى كه مشاهده مىشود درآورديم بدون اينكه در اصل نوشته مؤلف كمترين تصرفى بنمائيم ، هرچه كرديم جابجا در حاشيه متعرض شديم و براى حواشى خود رمز « م » را به كار برديم ، چه در مجلدات سابق نيز گاهى تعليقاتى با همين علامت افزوده بوديم .
ديگر از كارهائى كه در اين جلد مورد توجه قرار داديم طبع تصاوير بسيارى از بزرگان و دستخط آنان و امثال ذلك بود كه تا حد ميسور در اينباره كوشش كرديم و متأسفيم كه در مجلدات سابق بطبع اصل كتاب بيش از اين فروع اهميت داديم ، مبادا كار بدرازا كشيده از نفس موضوع بازمانيم ؛ درحالىكه طبع اينگونه تصاوير نيز در كمال لزوم بوده و اميدواريم در صورت توفيق طبع بقيه كتاب جبران ما فات نمائيم كه الامور مرهونة بأوقاتها .
تنظيم فهرست عناوين و تصحيح مطبعى جلد حاضر در اثر عدم اقتضاى حال مرحوم مؤلف ، با كمال دقت تحت نظر اين ضعيف انجام گرفت ، و ناگفته نگذاريم كه در سه مجلد اول مؤلف شخصا فهرست مصادر و مآخذ آنها را تنظيم نمود كه در همان مجلدات چاپ شد لكن جلد 4 و 5 فاقد اين فهرست است و در صورت توفيق اتمام طبع كتاب البتّه فهرست مآخذ جامعى در آخر كار بضميمه فهارس تفصيلى ديگر بطبع خواهد رسيد ، انشاءالله تعالى .
جلد حاضر شامل وقايع چهارده سال از 1254 قمرى ( 1217 شمسى ) تا 1267 ق
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — صفحة شناسنامه و سرآغاز 6
مساهمون: ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
صشناسنامه و سرآغاز ٦