* ( 1099 - تولد مرحوم ميرزا محمد حسن ، على يارى ، ره ) *
عليار قريهاى است در دوازده فرسنگى تبريز . و ميرزا محمد حسن فرزند مرحوم حاجى ملا على عليارى ( 1236 ج 3 ش 500 ) و خود از بزرگان علما و فقها و اهل علم و ادب و فضلا بوده ، و بطورىكه در كتاب « علماء معاصرين : 180 » نوشته در روز يكشنبه بيست و دويم ماه جمادى الاخرى اين سال - مطابق ( . . . ) ثور ماه برجى - در عليار متولد شده ، و شطرى مهم از علوم عقليه و نقليه و رياضيه و رجال و درايه و ساير سطوح لازمه را از پدر بزرگوار فرا گرفت .
آنگاه بنجف اشرف رفت « 1 » و آنجا در خدمت فاضل ايروانى و فاضل شربيانى و ميرزا محمد على رشتى و حاجى ملا احمد شبسترى و حاجى ميرزا ابو القاسم حجت كربلائى و ميرزا لطف اللّه مازندرانى و ميرزا محمد على حكيم الهى مرندى مشهور به بكاء در انواع علوم از فقه و اصول و عقليات درس خواند ، و بعد از مدتى با اجازات از بعضى از آنها كه در حدود ( 1304 ) بوى دادهاند بتبريز برگشت ، چنانكه هم بعد از آن از آقا ضياء الدّين عراقى و آقا سيد ابو الحسن مديسهاى مجاز گرديد . و چندين كتاب برشتهء تأليف كشيد :
اول كتاب « احقاق الحق » . دويم كتاب « اربعين » . سيم كتاب « بدائع الاسلام » در شرح « شرايع الاسلام » . چهارم « تعليقات بر رسائل شيخ انصارى » . پنجم « تعليقات بر رياض المسائل » ششم « تعليقات بر جلد دوم قوانين » . هفتم « تعليقات بر مكاسب » . هشتم كتاب « جامع السعاده » سه جلد . نهم كتاب « حبل المتين » . دهم كتاب « دلائل الشهادة » سه جلد . يازدهم كتاب « زلال المقال » دو جلد . دوازدهم كتاب « شمس المضيئه » . سيزدهم كتاب « صراط النجاة » . چهاردهم
هامش
( 1 ) « نقباء البشر : 416 » كه شرح حال صاحب عنوان را نظير متن ذكر كرده تاريخ تشرف او را بنجف اشرف در عيد غدير سال 1297 نوشته است . م .